جدول ابعاد تمام کنتاکتورهای زیمنس
انتخاب کنتاکتور فقط بر اساس جریان نامی یا توان موتور انجام نمیشود. در بسیاری از تابلوهای برق صنعتی، فضای نصب محدود است و اگر ابعاد کنتاکتور قبل از خرید بررسی نشود، ممکن است قطعهای انتخاب شود که از نظر الکتریکی مناسب است اما از نظر فیزیکی داخل تابلو، ریل یا کنار تجهیزات دیگر قابل نصب نباشد. به همین دلیل جدول ابعاد کنتاکتور زیمنس یکی از اطلاعات مهمی است که برقکاران صنعتی، طراحان تابلو برق، تعمیرکاران و مهندسان برق هنگام انتخاب کنتاکتور به آن نیاز دارند.
کنتاکتورهای زیمنس در خانوادهها و سایزهای مختلف تولید شدهاند و ابعاد آنها با توجه به سری، اندازه فریم، تعداد پل، جریان کاری و نسل کنتاکتور متفاوت است. برای مثال ابعاد یک کنتاکتور کوچک سری SIRIUS با یک کنتاکتور بزرگتر برای موتورهای صنعتی قابل مقایسه نیست. حتی در یک خانواده مشخص نیز ممکن است با افزایش سایز کنتاکتور، عرض، ارتفاع و عمق قطعه تغییر کند.
در این مقاله تلاش کردهایم یک راهنمای کاربردی برای ابعاد کنتاکتورهای زیمنس Siemens ارائه کنیم تا بتوانید پیش از خرید یا طراحی تابلو، اندازه تقریبی و فضای مورد نیاز کنتاکتور را بررسی کنید. توجه داشته باشید که برای نصب نهایی، مخصوصاً در پروژههای صنعتی حساس، باید ابعاد دقیق همان شماره فنی را با دیتاشیت رسمی سازنده تطبیق داد؛ زیرا متعلقات جانبی مانند کنتاکت کمکی، تایمر، اینترلاک مکانیکی و تجهیزات جانبی میتوانند فضای مورد نیاز را افزایش دهند.
جدول ابعاد کنتاکتورهای زیمنس سری SIRIUS 3RT2
یکی از پرکاربردترین خانوادههای کنتاکتور زیمنس، سری 3RT2 از خانواده SIRIUS است. این سری برای کاربردهای مختلف صنعتی، کنترل موتور، تابلوهای برق، پمپ، فن، کمپرسور و بسیاری از مدارهای فرمان و قدرت مورد استفاده قرار میگیرد.
در این خانواده، کنتاکتورها در چند اندازه یا Size مختلف عرضه میشوند. بنابراین هنگام بررسی ابعاد، بهتر است به جای اینکه فقط به شماره مدل نگاه کنیم، ابتدا سایز فیزیکی کنتاکتور را مشخص کنیم.
| سایز کنتاکتور | عرض تقریبی | ارتفاع تقریبی | عمق تقریبی | کاربرد معمول |
|---|---|---|---|---|
| S00 | حدود 45 mm | حدود 73 mm | حدود 76 mm | موتورهای کوچک و مدارهای صنعتی سبک |
| S0 | حدود 45 mm | حدود 85 mm | حدود 91 mm | موتورهای کوچک تا متوسط |
| S2 | حدود 55 mm | حدود 105 mm | حدود 116 mm | موتورهای متوسط |
| S3 | حدود 70 mm | حدود 125 mm | حدود 128 mm | موتورهای با توان بالاتر |
نکته مهم: ابعاد فوق برای شناخت سایز فیزیکی کنتاکتور و برآورد اولیه فضای تابلو مناسب است. ابعاد دقیق ممکن است بسته به مدل، نسل محصول، نوع ترمینال و متعلقات نصب متفاوت باشد؛ بنابراین برای ساخت نهایی تابلو باید نقشه مکانیکی شماره فنی موردنظر بررسی شود.
در عمل، یکی از نکاتی که باعث اشتباه میشود این است که بعضی کاربران تصور میکنند تمام کنتاکتورهای یک رنج جریان، دقیقاً ابعاد یکسانی دارند. در خانواده SIRIUS چنین فرضی همیشه درست نیست. ممکن است دو کنتاکتور از نظر عملکرد مشابه باشند اما به دلیل تفاوت سایز، فضای متفاوتی در تابلو اشغال کنند.
ابعاد کنتاکتور زیمنس سایز S00
سایز S00 از کوچکترین ابعاد رایج در کنتاکتورهای صنعتی زیمنس است. عرض حدود 45 میلیمتر باعث شده این کنتاکتورها برای تابلوهایی که محدودیت فضا دارند بسیار کاربردی باشند.
این سایز معمولاً برای موتورهای کوچک و مدارهایی که جریان کاری پایینتری دارند مورد استفاده قرار میگیرد. یکی از مزیتهای مهم آن، امکان استفاده بهینه از فضای تابلو است. وقتی تعداد زیادی کنتاکتور، رله، بیمتال و تجهیزات حفاظتی باید داخل یک تابلو قرار بگیرد، اختلاف چند میلیمتر در عرض هر تجهیز میتواند در ابعاد نهایی تابلو تأثیر قابل توجهی داشته باشد.
ارتفاع حدود 73 میلیمتر و عمق حدود 76 میلیمتر نیز باعث میشود S00 در دسته کنتاکتورهای نسبتاً جمعوجور قرار بگیرد.
با این حال نباید فقط بدنه اصلی کنتاکتور را اندازهگیری کرد. اگر قرار است روی کنتاکتور کنتاکت کمکی، تایمر یا تجهیزات جانبی نصب شود، باید فضای کافی برای این متعلقات نیز در نظر گرفته شود.
ابعاد کنتاکتور زیمنس S0
بعد از S00، سایز S0 یکی دیگر از اندازههای رایج در کنتاکتورهای SIRIUS است. عرض این کنتاکتورها نیز در بسیاری از مدلها حدود 45 میلیمتر است، اما ارتفاع و عمق نسبت به S00 افزایش پیدا میکند.
به صورت تقریبی میتوان ابعاد S0 را حدود 45 × 85 × 91 میلیمتر در نظر گرفت.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است یک طراح تابلو بر اساس عرض کنتاکتور فضای کافی در نظر گرفته باشد اما در زمان نصب متوجه شود که عمق کنتاکتور با تجهیزات پشت آن تداخل دارد.
در تابلوهای فشرده، فاصله بین کنتاکتور و داکت سیمکشی، ترمینالها و سایر تجهیزات اهمیت زیادی دارد. بنابراین هنگام طراحی، فقط به عرض کنتاکتور توجه نکنید.
ابعاد کنتاکتور زیمنس S2
کنتاکتورهای سایز S2 نسبت به S00 و S0 بدنه بزرگتری دارند و برای کاربردهای با توان و جریان بالاتر استفاده میشوند.
ابعاد تقریبی این سایز در حدود 55 × 105 × 116 میلیمتر است.
افزایش ابعاد بدنه در این سایز کاملاً منطقی است؛ زیرا با افزایش جریان قابل تحمل، ساختار کنتاکتهای قدرت، سیستم خاموش کردن قوس الکتریکی، ترمینالها و بخشهای داخلی کنتاکتور نیز باید متناسب با شرایط کاری طراحی شوند.
در هنگام جایگزینی یک کنتاکتور قدیمی با مدل جدید زیمنس، توجه به این موضوع اهمیت زیادی دارد. ممکن است از نظر جریان و توان، کنتاکتور جدید کاملاً مناسب باشد اما محل سوراخهای نصب یا فضای آزاد اطراف آن با تجهیز قبلی یکسان نباشد.
ابعاد کنتاکتور زیمنس S3
سایز S3 در گروه کنتاکتورهای بزرگتر این خانواده قرار میگیرد و برای کاربردهایی که نیاز به تحمل جریان بالاتری دارند استفاده میشود.
ابعاد تقریبی آن حدود 70 × 125 × 128 میلیمتر است.
وقتی به این سایز میرسیم، موضوع تهویه و فاصله نصب نیز اهمیت بیشتری پیدا میکند. افزایش جریان و توان باعث افزایش اهمیت مدیریت حرارت در تابلو میشود. به همین دلیل در طراحی تابلو نباید کنتاکتور را بدون فاصله مناسب از سایر تجهیزات قرار داد.
البته فاصلههای لازم برای نصب، تهویه و سیمکشی باید براساس دستورالعمل سازنده و شرایط واقعی تابلو تعیین شود و نمیتوان یک عدد ثابت را برای تمام پروژهها در نظر گرفت.
جدول مقایسه سریع ابعاد کنتاکتورهای زیمنس
اگر هدف شما فقط این است که قبل از طراحی تابلو بدانید با چه ابعادی روبهرو هستید، جدول زیر یک نمای سریع از اندازههای رایج ارائه میکند:
| سایز | عرض تقریبی | ارتفاع تقریبی | عمق تقریبی |
|---|---|---|---|
| S00 | 45 mm | 73 mm | 76 mm |
| S0 | 45 mm | 85 mm | 91 mm |
| S2 | 55 mm | 105 mm | 116 mm |
| S3 | 70 mm | 125 mm | 128 mm |
این جدول برای برآورد اولیه فضای نصب بسیار کاربردی است، اما نباید آن را جایگزین نقشه مکانیکی شماره فنی کرد.
برای مثال، اگر قصد دارید یک کنتاکتور زیمنس را داخل تابلو قدیمی جایگزین کنید، بهتر است علاوه بر عرض و ارتفاع، فاصله محل نصب، نوع اتصال سیمها، جهت ورود و خروج کابل، فضای مورد نیاز برای باز شدن سیمها و محل نصب تجهیزات جانبی را نیز بررسی کنید.
چرا ابعاد کنتاکتور زیمنس هنگام طراحی تابلو اهمیت دارد؟
گاهی تصور میشود مهمترین مشخصه کنتاکتور فقط جریان، توان و ولتاژ بوبین است. این مشخصات بدون شک بسیار مهم هستند، اما از دید طراحی تابلو، ابعاد مکانیکی نیز به همان اندازه اهمیت عملی دارند.
فرض کنید برای یک موتور، کنتاکتور مناسبی از نظر جریان انتخاب کردهاید؛ اما هنگام چیدمان تجهیزات متوجه میشوید که کنتاکتور با ردیف ترمینالها یا داکت سیمکشی تداخل دارد. در این شرایط انتخاب الکتریکی درست، به یک مشکل مکانیکی تبدیل میشود.
از طرف دیگر، ابعاد کنتاکتور مستقیماً روی اندازه تابلو اثر میگذارد. اگر در یک تابلو تعداد زیادی کنتاکتور استفاده شود، حتی اختلاف 10 یا 20 میلیمتر در عرض هر تجهیز میتواند باعث افزایش قابل توجه عرض تابلو شود.
این موضوع در تابلوهای کنترل موتور، تابلوهای پمپ، تابلوهای خطوط تولید و تابلوهای اتوماسیون صنعتی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
نکته دیگری که نباید فراموش شود، تجهیزات جانبی کنتاکتور است. کنتاکتور تنها قطعهای نیست که روی ریل یا صفحه تابلو نصب میشود. ممکن است برای مدار فرمان به کنتاکت کمکی نیاز داشته باشید، برای جلوگیری از اتصال همزمان دو کنتاکتور از اینترلاک مکانیکی استفاده کنید یا برای کاربرد خاص، تجهیزات جانبی دیگری به کنتاکتور اضافه شود.
بنابراین فضای طراحی باید بر اساس مجموعه کامل تجهیز در نظر گرفته شود، نه فقط ابعاد بدنه اصلی.
تفاوت ابعاد کنتاکتورهای قدیمی و جدید زیمنس
یکی از سوالات پرتکرار هنگام تعمیر تابلوهای قدیمی این است که آیا میتوان یک کنتاکتور جدید زیمنس را بدون تغییر در تابلو جایگزین مدل قدیمی کرد یا خیر.
پاسخ همیشه مثبت نیست.
زیمنس در طول سالها خانوادهها و نسلهای مختلفی از کنتاکتورها را عرضه کرده است. در نتیجه ممکن است دو کنتاکتور که از نظر کاربرد و جریان بسیار نزدیک هستند، از نظر ابعاد، ترمینالها، نحوه نصب یا محل قرارگیری تجهیزات جانبی تفاوت داشته باشند.
به همین دلیل هنگام تعویض کنتاکتور قدیمی، نباید تنها بر اساس عبارتهایی مانند «کنتاکتور 25 آمپر» یا «کنتاکتور 18 کیلووات» خرید انجام داد.
شماره فنی دقیق تجهیز اهمیت بسیار زیادی دارد.
اگر شماره فنی کنتاکتور قبلی مشخص باشد، میتوان مدل جایگزین را با دقت بسیار بیشتری انتخاب کرد و علاوه بر مشخصات الکتریکی، ابعاد مکانیکی و سازگاری تجهیزات جانبی را نیز بررسی کرد.
یک نکته مهم درباره عبارت «تمام کنتاکتورهای زیمنس»
وقتی صحبت از جدول ابعاد تمام کنتاکتورهای زیمنس میشود، باید یک نکته فنی را در نظر گرفت. زیمنس در دورههای مختلف، خانوادههای متعددی از کنتاکتورها را تولید کرده و همه آنها در یک جدول ساده قابل جمعبندی نیستند.
برای مثال کنتاکتورهای خانوادههای مختلف مانند SIRIUS 3RT ممکن است در نسلهای مختلف دارای تفاوتهایی در طراحی مکانیکی باشند. بنابراین یک جدول حرفهای باید کنتاکتورها را بر اساس سری، سایز و شماره فنی تفکیک کند.
بررسی دقیقتر ابعاد کنتاکتورهای زیمنس و نکات مهم برای نصب
یکی از اشتباهات رایج هنگام خرید کنتاکتور این است که کاربر فقط به جریان نامی توجه میکند. برای مثال ممکن است گفته شود «یک کنتاکتور زیمنس 25 آمپر میخواهم» و تصور شود همین اطلاعات برای انتخاب قطعه کافی است. در حالی که برای یک انتخاب حرفهای، باید حداقل جریان کاری، توان موتور، رده کاری، ولتاژ بوبین، تعداد کنتاکتهای کمکی، سری کنتاکتور و در نهایت ابعاد فیزیکی کنتاکتور مشخص باشد.
ابعاد کنتاکتور زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که قرار باشد تجهیز جدید در یک تابلو قدیمی نصب شود. در این حالت حتی اگر کنتاکتور جدید از نظر الکتریکی کاملاً مناسب باشد، ممکن است به دلیل تفاوت در ارتفاع یا عمق، با داکت، شینه، ترمینال یا تجهیزات مجاور تداخل داشته باشد.
از طرف دیگر، هنگام طراحی یک تابلو جدید نیز نباید فضای مورد نیاز کنتاکتور را دقیقاً برابر با اندازه بدنه آن در نظر گرفت. سیمکشی، گردش هوا، دسترسی برای تعمیرات و تجهیزات جانبی همگی به فضای بیشتری نیاز دارند.
جدول سایزبندی فیزیکی کنتاکتورهای SIRIUS
در کنتاکتورهای زیمنس سری SIRIUS، سایز فیزیکی یکی از بهترین راهها برای درک تفاوت ابعاد است. جدول زیر یک نمای کلی از سایزهای رایج ارائه میدهد:
| سایز فریم | عرض تقریبی | ارتفاع تقریبی | عمق تقریبی | محدوده کاربرد |
|---|---|---|---|---|
| S00 | 45 mm | حدود 73 mm | حدود 76 mm | مدارهای موتور با توان پایین |
| S0 | 45 mm | حدود 85 mm | حدود 91 mm | موتورهای کوچک و متوسط |
| S2 | 55 mm | حدود 105 mm | حدود 116 mm | کاربردهای صنعتی متوسط |
| S3 | 70 mm | حدود 125 mm | حدود 128 mm | موتورهای توان بالاتر |
این اعداد را باید ابعاد مرجع برای طراحی اولیه دانست، نه اندازه نهایی برای ساخت مکانیکی تابلو. شماره فنی دقیق، نسل کنتاکتور و تجهیزات جانبی میتوانند روی ابعاد واقعی تأثیر بگذارند.
برای همین اگر قرار است یک تابلو به صورت دقیق ساخته شود، بهتر است طراح از نقشه ابعادی همان کد سفارش استفاده کند.
آیا عرض کنتاکتور زیمنس با افزایش آمپراژ تغییر میکند؟
در بسیاری از مدلها با افزایش جریان، اندازه فیزیکی کنتاکتور نیز بزرگتر میشود؛ اما این افزایش لزوماً به صورت خطی نیست.
به عنوان مثال، ممکن است چند مدل مختلف کنتاکتور با جریانهای متفاوت در یک سایز فیزیکی قرار گرفته باشند. در این شرایط، عرض بدنه آنها میتواند یکسان یا بسیار نزدیک باشد، در حالی که ظرفیت الکتریکی آنها متفاوت است.
این مسئله یک مزیت مهم در طراحی تابلو محسوب میشود؛ زیرا طراح میتواند برای چند کاربرد مختلف، بدون افزایش قابل توجه فضای اشغالشده، از کنتاکتورهایی در یک خانواده استفاده کند.
اما وقتی از یک سایز به سایز بالاتر میرویم، معمولاً تغییر ابعاد محسوستر خواهد بود.
به همین دلیل نمیتوان گفت:
«کنتاکتور 40 آمپر حتماً باید فلان عرض را داشته باشد.»
بلکه باید مدل و شماره فنی دقیق بررسی شود.
ابعاد کنتاکتور زیمنس در مقایسه با فضای واقعی مورد نیاز
فرض کنید ابعاد بدنه یک کنتاکتور 45 میلیمتر عرض دارد. این به این معنی نیست که باید دقیقاً 45 میلیمتر فضا برای آن در تابلو در نظر بگیرید.
اگر کنار کنتاکتور یک داکت سیمکشی قرار داشته باشد، سیمها نیز باید بتوانند بدون فشار و خم شدید وارد ترمینال شوند.
همچنین اگر قرار باشد کنتاکتور مرتباً سرویس یا تعویض شود، دسترسی تکنسین به ترمینالها اهمیت دارد.
به همین دلیل در طراحی تابلو باید سه مفهوم را از هم جدا کرد:
ابعاد بدنه، فضای نصب و فضای سرویس.
ابعاد بدنه همان اندازه فیزیکی خود کنتاکتور است. فضای نصب، محلی است که برای قرار دادن تجهیز و تجهیزات جانبی نیاز دارید. فضای سرویس نیز محدودهای است که برای سیمکشی، تست، تعمیر و تعویض قطعه باید آزاد بماند.
این تفاوت در تابلوهای صنعتی بسیار مهم است.
اهمیت عمق کنتاکتور زیمنس
بسیاری از کاربران هنگام بررسی ابعاد فقط عرض کنتاکتور را اندازه میگیرند. این کار مخصوصاً هنگام تعویض کنتاکتور میتواند مشکلساز شود.
فرض کنید کنتاکتور قبلی عمق کمتری داشته و پشت آن فضای کافی برای سیمکشی وجود داشته است. اگر مدل جدید عمق بیشتری داشته باشد، ممکن است به سیمها یا تجهیزات پشت خود فشار وارد کند.
در تابلوهایی که تجهیزات روی ریل DIN نصب شدهاند، عمق نیز باید با سایر تجهیزات هماهنگ باشد. همچنین در تابلوهای فلزی با عمق کم، افزایش عمق کنتاکتور میتواند باعث نزدیک شدن بیش از حد تجهیزات به درب تابلو شود.
به همین دلیل هنگام اندازهگیری یک کنتاکتور برای جایگزینی، بهتر است عرض، ارتفاع و عمق هر سه اندازهگیری شوند.
جدول اندازهگیری برای جایگزینی کنتاکتور زیمنس
اگر قصد دارید کنتاکتور موجود در یک تابلو را با مدل جدید جایگزین کنید، میتوانید قبل از خرید اطلاعات زیر را ثبت کنید:
| مشخصه | اندازهگیری / اطلاعات مورد نیاز |
|---|---|
| عرض بدنه | بر حسب میلیمتر |
| ارتفاع بدنه | بر حسب میلیمتر |
| عمق بدنه | بر حسب میلیمتر |
| فاصله محل نصب | بر حسب میلیمتر |
| نوع نصب | ریل / پیچ / روش اختصاصی |
| فاصله ترمینالها | بررسی شود |
| فضای سیمکشی | بررسی شود |
| تجهیزات جانبی | کنتاکت کمکی، اینترلاک و... |
| شماره فنی مدل قبلی | ثبت کامل |
| ولتاژ بوبین | مثلاً 24V، 110V، 220V |
| جریان کاری | بر اساس کاربرد |
| رده کاری | AC-1 / AC-3 و... |
این روش بسیار مطمئنتر از این است که فقط بر اساس آمپراژ، یک مدل جدید انتخاب شود.
ابعاد کنتاکتور زیمنس و تأثیر تجهیزات جانبی
یکی از مواردی که در جدولهای ساده ابعاد کنتاکتور کمتر به آن توجه میشود، تجهیزات جانبی است.
یک کنتاکتور ممکن است به تنهایی فضای محدودی اشغال کند، اما در یک مدار واقعی معمولاً تجهیزات دیگری نیز به آن متصل میشوند.
برای نمونه، ممکن است یک کنتاکت کمکی روی کنتاکتور نصب شود. در مدارهای چپگرد و راستگرد، امکان دارد به اینترلاک مکانیکی نیاز باشد. در بعضی کاربردها نیز تجهیزات جانبی دیگری در کنار یا روی کنتاکتور نصب میشوند.
بنابراین اگر تابلو را برای یک موتور طراحی میکنید، بهتر است ابتدا مجموعه کامل تجهیزات را مشخص کنید و سپس فضای مورد نیاز را محاسبه کنید.
این موضوع بهخصوص در تابلوهای کوچک اهمیت دارد؛ چون گاهی طراح فضای کافی برای خود کنتاکتور در نظر گرفته، اما بعد از اضافه شدن تجهیزات جانبی، چیدمان تابلو بههم میریزد.
آیا کنتاکتور زیمنس S00 و S0 از نظر عرض یکسان هستند؟
یکی از نکات جالب در سایزبندی SIRIUS این است که در برخی مدلها S00 و S0 هر دو عرضی در حدود 45 میلیمتر دارند، اما این به معنی یکسان بودن کامل آنها نیست.
ارتفاع و عمق میتوانند متفاوت باشند و ظرفیت و ساختار داخلی نیز با یکدیگر تفاوت دارد.
بنابراین اگر فضای تابلو از نظر عرض محدود باشد، ممکن است در بعضی شرایط تفاوت زیادی بین آنها مشاهده نشود؛ اما در طراحی دقیق، ارتفاع و عمق همچنان باید بررسی شود.
این موضوع نشان میدهد چرا استفاده از عبارت «کنتاکتور 45 میلیمتری» برای شناسایی یک مدل خاص کافی نیست.
هنگام طراحی تابلو برای کنتاکتور زیمنس چه فضایی در نظر بگیریم؟
برای طراحی تابلو نمیتوان یک عدد ثابت برای فاصله آزاد اطراف تمام کنتاکتورهای زیمنس اعلام کرد؛ زیرا این فاصله به مدل کنتاکتور، نوع نصب، متعلقات، تهویه و دستورالعمل سازنده بستگی دارد.
اما یک اصل مهم وجود دارد:
فضای اطراف کنتاکتور نباید فقط بر اساس ابعاد بدنه محاسبه شود.
برای مثال اگر عرض بدنه 45 میلیمتر باشد، نباید نتیجه گرفت که دو کنتاکتور را میتوان بدون در نظر گرفتن هیچ فضای دیگری دقیقاً کنار هم قرار داد.
باید مسیر سیمها، دسترسی به ترمینالها، تجهیزات جانبی و شرایط حرارتی نیز در نظر گرفته شود.
در تابلوهای پرتراکم، این موضوع اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا تجمع تعداد زیادی تجهیز در فضای محدود میتواند مدیریت حرارت و سرویس تجهیزات را دشوار کند.
تفاوت ابعاد کنتاکتور و بیمتال زیمنس
موضوع دیگری که در طراحی تابلو باید مورد توجه قرار گیرد، ارتباط ابعاد کنتاکتور با رله اضافهبار یا بیمتال است.
در بسیاری از مدارهای راهاندازی موتور، بیمتال مستقیماً در زیر کنتاکتور قرار میگیرد. بنابراین فضای واقعی مورد نیاز فقط مربوط به کنتاکتور نیست.
اگر کنتاکتور و بیمتال به صورت یک مجموعه نصب شوند، باید ارتفاع مجموعه و همچنین فضای مورد نیاز سیمکشی و ترمینالهای بیمتال را نیز محاسبه کرد.
به همین دلیل اگر هدف شما ساخت یک تابلو جمعوجور است، بهتر است کنتاکتور و بیمتال را به عنوان یک مجموعه بررسی کنید.
این نکته برای مدارهای DOL یا راهاندازی مستقیم موتور بسیار کاربردی است.
چرا شماره فنی کنتاکتور از خود آمپراژ مهمتر است؟
ممکن است دو کنتاکتور هر دو برای یک محدوده جریان مشخص مناسب باشند، اما شماره فنی آنها متفاوت باشد. تفاوت شماره فنی میتواند به مواردی مانند ولتاژ بوبین، نوع ترمینال، تعداد کنتاکت کمکی، نوع اتصال و سایر ویژگیها مربوط باشد.
به همین دلیل در زمان خرید، جملهای مثل:
«کنتاکتور زیمنس 32 آمپر میخواهم»
برای یک خرید حرفهای کافی نیست.
بهتر است مشخص شود:
- شماره فنی دقیق چیست؟
- ولتاژ بوبین چند ولت است؟
- کاربرد موتور است یا بار مقاومتی؟
- رده کاری چیست؟
- کنتاکت کمکی مورد نیاز است؟
- فضای موجود در تابلو چقدر است؟
- مدل قبلی چه ابعادی داشته است؟
این اطلاعات احتمال انتخاب اشتباه را به میزان زیادی کاهش میدهد.
جدول خلاصه برای انتخاب اولیه بر اساس فضای تابلو
| اگر فضای تابلو... | بررسی اولیه |
|---|---|
| بسیار محدود است | سایز S00 و مدل دقیق بررسی شود |
| محدود ولی متوسط است | S00 / S0 بررسی شود |
| فضای متوسط دارد | S0 / S2 بررسی شود |
| برای موتورهای توان بالاتر طراحی شده | S2 / S3 و مدل دقیق بررسی شود |
| تابلو قدیمی است | ابعاد مدل قبلی با مدل جایگزین مقایسه شود |
| تجهیزات جانبی دارد | فضای مجموعه کامل محاسبه شود |
این جدول صرفاً برای انتخاب اولیه و درک سایزبندی است و انتخاب نهایی باید بر اساس مشخصات الکتریکی و مکانیکی مدل موردنظر انجام شود.
جدول جامع ابعاد کنتاکتورهای زیمنس، روش اندازهگیری و نکات مهم انتخاب
وقتی صحبت از جدول ابعاد تمام کنتاکتورهای زیمنس میشود، مهمترین نکته این است که ابعاد کنتاکتور را نباید جدا از شماره فنی و سایز فیزیکی آن بررسی کرد. زیمنس در نسلها و خانوادههای مختلف کنتاکتور، مدلهای متنوعی تولید کرده و حتی در مواردی که کنتاکتورها از نظر کاربرد به یکدیگر نزدیک هستند، ممکن است از نظر ابعاد، روش نصب یا تجهیزات جانبی تفاوت داشته باشند.
به همین دلیل اگر هدف، طراحی یک تابلو جدید، جایگزینی کنتاکتور قدیمی یا خرید کنتاکتور برای یک پروژه صنعتی است، جدول ابعاد باید به عنوان نقطه شروع استفاده شود و برای انتخاب نهایی، دیتاشیت و نقشه مکانیکی همان شماره فنی بررسی شود.
جدول جامع سایزهای رایج کنتاکتور زیمنس
| سایز فیزیکی | عرض تقریبی | ارتفاع تقریبی | عمق تقریبی | توضیح |
|---|---|---|---|---|
| S00 | حدود 45 mm | حدود 73 mm | حدود 76 mm | کنتاکتورهای کامپکت برای کاربردهای سبکتر |
| S0 | حدود 45 mm | حدود 85 mm | حدود 91 mm | کاربردهای موتور و مدارهای صنعتی |
| S2 | حدود 55 mm | حدود 105 mm | حدود 116 mm | کاربردهای صنعتی با جریان بالاتر |
| S3 | حدود 70 mm | حدود 125 mm | حدود 128 mm | کاربردهای موتور و بارهای بزرگتر |
این جدول یک نمای کلی از ابعاد فیزیکی سایزهای متداول است. عدد دقیق برای هر محصول میتواند با توجه به مدل، نسل محصول و تجهیزات نصب متفاوت باشد. بنابراین اگر قرار است بر اساس این اندازهها صفحه نصب یا تابلو ساخته شود، استفاده از نقشه مکانیکی همان مدل ضروری است.
چگونه ابعاد کنتاکتور زیمنس را درست اندازهگیری کنیم؟
اگر کنتاکتور در اختیار شماست و میخواهید مدل جایگزین پیدا کنید، بهترین کار این است که قبل از خرید آن را از چند جهت اندازهگیری کنید.
ابتدا عرض بدنه را اندازه بگیرید. عرض برای تعیین تعداد تجهیزاتی که میتوانند در یک ردیف تابلو قرار بگیرند اهمیت زیادی دارد. سپس ارتفاع را از پایینترین قسمت بدنه تا بالاترین نقطه کنتاکتور اندازهگیری کنید. در مرحله بعد عمق را از قسمت جلویی تا عقبترین قسمت بدنه اندازه بگیرید.
اما کار هنوز تمام نشده است.
باید بررسی کنید کنتاکتور چگونه نصب شده است. ممکن است کنتاکتور روی ریل نصب شده باشد یا با پیچ روی صفحه تابلو قرار گرفته باشد. در مدلهایی که با پیچ نصب میشوند، فاصله سوراخهای نصب نیز اهمیت دارد.
همچنین باید محل ورود و خروج سیمها را بررسی کنید. اگر کنتاکتور جدید از نظر ابعاد بدنه مناسب باشد اما ترمینالهای آن در موقعیت متفاوتی قرار گرفته باشند، ممکن است سیمکشی قبلی بدون تغییر قابل استفاده نباشد.
مهمترین اشتباهات هنگام انتخاب ابعاد کنتاکتور زیمنس
یکی از رایجترین اشتباهات این است که کاربر فقط عرض کنتاکتور را بررسی میکند. در حالی که ارتفاع و عمق نیز میتوانند در نصب مشکل ایجاد کنند.
اشتباه دوم، بیتوجهی به تجهیزات جانبی است. اگر کنتاکتور قرار است همراه با کنتاکت کمکی، بیمتال یا اینترلاک نصب شود، فضای مجموعه باید بررسی شود.
اشتباه سوم، استفاده از اندازه یک مدل برای مدل دیگری از همان برند است. اینکه دو کنتاکتور هر دو زیمنس هستند، به این معنی نیست که ابعاد آنها دقیقاً یکسان است.
اشتباه چهارم نیز خرید بر اساس آمپراژ بدون توجه به شماره فنی است. برای مثال عبارت «کنتاکتور زیمنس 25 آمپر» به تنهایی نمیتواند تمام مشخصات مکانیکی و الکتریکی تجهیز را مشخص کند.
ابعاد کنتاکتور زیمنس برای تابلوهای کوچک
در تابلوهایی که فضای کمی دارند، کنتاکتورهای کامپکت مزیت قابل توجهی دارند. وقتی تعداد تجهیزات زیاد باشد، کاهش عرض هر تجهیز میتواند فضای قابل توجهی در تابلو آزاد کند.
با این حال کوچکتر بودن کنتاکتور نباید باعث شود مشخصات الکتریکی آن نادیده گرفته شود.
ابتدا باید مشخص شود بار موردنظر چیست. اگر بار یک موتور سهفاز باشد، انتخاب کنتاکتور باید بر اساس شرایط واقعی موتور و رده کاری انجام شود. سپس از میان مدلهای مناسب، ابعاد و روش نصب بررسی شود.
این ترتیب بسیار مهم است:
ابتدا انتخاب الکتریکی، سپس بررسی مکانیکی.
نمیتوان صرفاً به دلیل اینکه یک کنتاکتور کوچکتر است، آن را برای موتور انتخاب کرد.
ابعاد کنتاکتور زیمنس در تابلوهای صنعتی بزرگ
در تابلوهای بزرگ، معمولاً محدودیت فضا کمتر است، اما مسائل دیگری اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
در این تابلوها تعداد کنتاکتورها ممکن است زیاد باشد و جریان عبوری نیز بالا باشد. بنابراین چیدمان تجهیزات باید به شکلی انجام شود که سیمکشی، تعمیرات و تهویه مناسب باشد.
در چنین شرایطی استفاده از جدول ابعاد میتواند در مرحله اولیه طراحی کمک کند تا مشخص شود چه تعداد تجهیز در یک ردیف قرار میگیرد و ابعاد تقریبی صفحه نصب چقدر باید باشد.
با این حال برای طراحی نهایی باید دستورالعملهای نصب و فاصلههای مجاز مربوط به همان محصول رعایت شود.
آیا ابعاد کنتاکتور زیمنس روی عملکرد آن تأثیر دارد؟
بزرگتر بودن یک کنتاکتور لزوماً به معنی بهتر بودن آن نیست.
ابعاد کنتاکتور بیشتر به طراحی داخلی، ظرفیت جریان، ساختار کنتاکتها، سیستم خاموش کردن قوس و نیازهای مکانیکی محصول مربوط است.
بنابراین هنگام انتخاب کنتاکتور نباید تصور کرد که هرچه کنتاکتور بزرگتر باشد، برای هر موتور یا باری انتخاب بهتری است.
انتخاب صحیح باید بر اساس شرایط واقعی بار انجام شود.
برای موتور، مواردی مانند توان موتور، ولتاژ، جریان نامی، نوع راهاندازی، تعداد دفعات قطع و وصل و رده کاری اهمیت دارند. پس از انتخاب صحیح از نظر الکتریکی، ابعاد کنتاکتور بررسی میشود تا با تابلو سازگار باشد.
جدول چکلیست انتخاب کنتاکتور زیمنس
برای اینکه هنگام خرید یا طراحی چیزی از قلم نیفتد، میتوان از این چکلیست استفاده کرد:
| مورد | باید بررسی شود |
|---|---|
| برند | Siemens |
| خانواده محصول | SIRIUS / سری دقیق |
| شماره فنی | کامل و بدون حذف بخشها |
| جریان کاری | متناسب با بار |
| توان موتور | در صورت استفاده برای موتور |
| رده کاری | مانند AC-3 |
| ولتاژ بوبین | مطابق مدار فرمان |
| تعداد پل | متناسب با مدار |
| کنتاکت کمکی | در صورت نیاز |
| ابعاد | عرض، ارتفاع و عمق |
| روش نصب | ریل یا پیچ |
| بیمتال | سازگاری با کنتاکتور |
| فضای سیمکشی | بررسی شود |
| فضای سرویس | بررسی شود |
| تجهیزات جانبی | بررسی شود |
استفاده از این چکلیست مخصوصاً برای خریدهای صنعتی ارزش زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از اشتباهات خرید به دلیل توجه به یک مشخصه و نادیده گرفتن سایر مشخصات اتفاق میافتند.
تفاوت «ابعاد کنتاکتور» با «ابعاد مورد نیاز در تابلو»
این دو عبارت نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
اگر ابعاد یک کنتاکتور 45 میلیمتر عرض داشته باشد، فضای طراحی تابلو الزاماً نباید فقط 45 میلیمتر باشد. در اطراف تجهیز باید فضای لازم برای سیمکشی، تجهیزات جانبی و سرویس در نظر گرفته شود.
برای همین اگر یک تابلو ساز بخواهد چندین کنتاکتور را کنار هم نصب کند، بهتر است ابتدا چیدمان کامل تجهیزات را روی نقشه مشخص کند.
در پروژههای حرفهای، این کار باعث میشود قبل از ساخت تابلو، مشکلات احتمالی مشخص شوند و نیازی به جابهجایی تجهیزات بعد از مونتاژ نباشد.
هنگام تعویض کنتاکتور قدیمی زیمنس چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
اگر کنتاکتور موجود خراب شده و قرار است با یک مدل جدید جایگزین شود، فقط عکس گرفتن از کنتاکتور یا اعلام آمپراژ کافی نیست.
بهترین کار این است که شماره فنی روی بدنه را پیدا کنید. اگر شماره فنی خوانا نیست، مشخصات روی پلاک، ولتاژ بوبین، جریان و ابعاد بدنه ثبت شود.
سپس باید مدل جدید از نظر موارد زیر مقایسه شود:
ابعاد، روش نصب، ترمینالها، ولتاژ بوبین، ظرفیت کنتاکتها و سازگاری با بیمتال و تجهیزات جانبی.
در صورتی که کنتاکتور در یک تابلو قدیمی نصب شده باشد، حتی محل قرارگیری سیمها نیز اهمیت دارد. یک کنتاکتور جدید ممکن است از نظر الکتریکی کاملاً مناسب باشد اما به دلیل تفاوت در موقعیت ترمینالها، سیمکشی نیاز به اصلاح داشته باشد.
چرا استفاده از شماره فنی در خرید کنتاکتور زیمنس ضروری است؟
شماره فنی دقیق، هویت واقعی محصول را مشخص میکند. در خانوادههای صنعتی زیمنس، یک تغییر کوچک در کد محصول میتواند نشاندهنده تفاوت در ولتاژ بوبین، ساختار یا ویژگیهای دیگر باشد.
به همین دلیل اگر فروشنده یا خریدار فقط بر اساس عبارتهایی مانند «کنتاکتور زیمنس 18 آمپر» یا «کنتاکتور زیمنس 32 آمپر» تصمیم بگیرد، احتمال خطا وجود دارد.
برای خرید حرفهای بهتر است شماره فنی کامل، تصویر پلاک و در صورت امکان ابعاد کنتاکتور قبلی در اختیار فروشنده یا کارشناس فنی قرار گیرد.
این کار نهتنها انتخاب محصول را دقیقتر میکند، بلکه احتمال اشتباه در نصب و سیمکشی را نیز کاهش میدهد.
جمعبندی
جدول ابعاد تمام کنتاکتورهای زیمنس یکی از اطلاعات کاربردی برای طراحی تابلو برق، انتخاب تجهیزات و جایگزینی کنتاکتورهای قدیمی است؛ اما این جدول زمانی بیشترین ارزش را دارد که در کنار مشخصات فنی و شماره فنی محصول استفاده شود.
در کنتاکتورهای رایج SIRIUS، سایزهای فیزیکی مانند S00، S0، S2 و S3 ابعاد متفاوتی دارند و به صورت کلی با افزایش سایز، عرض، ارتفاع و عمق کنتاکتور نیز افزایش پیدا میکند. سایزهای کوچکتر برای کاربردهایی که محدودیت فضا وجود دارد مناسبتر هستند و سایزهای بزرگتر برای کاربردهای صنعتی با جریان و توان بالاتر مورد استفاده قرار میگیرند.
با این حال نباید صرفاً بر اساس ابعاد، کنتاکتور را انتخاب کرد. توان موتور، جریان کاری، رده کاری، ولتاژ بوبین، تعداد دفعات قطع و وصل و شرایط واقعی بار باید ابتدا مشخص شوند. پس از اینکه مدل مناسب از نظر الکتریکی انتخاب شد، ابعاد و روش نصب آن باید با تابلو تطبیق داده شود.
همچنین هنگام طراحی تابلو باید تفاوت بین ابعاد بدنه کنتاکتور و فضای واقعی مورد نیاز برای نصب را در نظر گرفت. کنتاکت کمکی، بیمتال، اینترلاک، مسیر سیمها، داکت و فضای لازم برای تعمیر و تعویض قطعه، همگی میتوانند فضای بیشتری نسبت به اندازه خود کنتاکتور نیاز داشته باشند.
اگر قرار است یک کنتاکتور قدیمی با مدل جدید جایگزین شود، مطمئنترین روش این است که شماره فنی کامل مدل قبلی پیدا شود و علاوه بر مشخصات الکتریکی، ابعاد دقیق، روش نصب و محل ترمینالها نیز بررسی شود. صرفاً یکسان بودن آمپراژ یا برند، تضمینکننده جایگزینی مکانیکی نیست.
در نهایت، اعداد ارائهشده در جدولهای این مقاله برای شناخت سایز و برآورد اولیه فضای مورد نیاز مناسب هستند؛ اما برای ساخت نهایی تابلو یا سفارش قطعه، باید نقشه مکانیکی و دیتاشیت همان شماره فنی کنتاکتور زیمنس بررسی شود. این کار بهخصوص در پروژههای صنعتی، تابلوهای پرتراکم و هنگام جایگزینی مدلهای قدیمی اهمیت زیادی دارد.
اگر هدف شما انتخاب سریع کنتاکتور است، این ترتیب را به خاطر بسپارید:
مشخصات بار ← انتخاب الکتریکی کنتاکتور ← تعیین شماره فنی ← بررسی ابعاد ← بررسی تجهیزات جانبی ← طراحی نهایی فضای نصب.
با رعایت این مراحل، احتمال انتخاب کنتاکتور نامناسب از نظر فنی یا مکانیکی بسیار کمتر میشود و طراحی تابلو نیز دقیقتر و حرفهایتر انجام خواهد شد.
در نهایت، بهترین روش این است که پیش از خرید کنتاکتور، شماره فنی کامل مشخص شود و ابعاد همان مدل از مستندات سازنده کنترل شود.