چرا کنتاکتور نمیچسبد یا وصل نمیشود؟
کنتاکتور یکی از مهمترین تجهیزات در مدارهای فرمان و قدرت صنایع مختلف محسوب میشود. این تجهیز وظیفه دارد با دریافت فرمان الکتریکی، مدار قدرت را قطع و وصل کند و امکان کنترل تجهیزات مختلفی مانند الکتروموتورها، پمپها، کمپرسورها، فنها و خطوط تولید را فراهم سازد. به همین دلیل هرگونه اختلال در عملکرد کنتاکتور میتواند باعث توقف خط تولید، آسیب به تجهیزات و ایجاد هزینههای تعمیراتی سنگین شود.
یکی از رایجترین مشکلاتی که تکنسینها و برقکاران صنعتی با آن مواجه میشوند، چسبیدن نکردن یا وصل نشدن کنتاکتور است. در این حالت با وجود فشردن شستی استارت یا ارسال فرمان از PLC و رلهها، کنتاکتور عمل نمیکند و کنتاکتهای اصلی آن بسته نمیشوند. گاهی نیز صدای خفیفی از بوبین شنیده میشود اما هسته متحرک جذب نمیشود و مدار قدرت همچنان قطع باقی میماند.
این مشکل میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از خرابی بوبین و افت ولتاژ گرفته تا اشکالات مکانیکی، فرسودگی قطعات داخلی، خرابی مدار فرمان و حتی نصب نادرست تجهیزات. شناخت دقیق این عوامل باعث میشود زمان عیبیابی کاهش یافته و از تعویض بیمورد قطعات جلوگیری شود.
در بسیاری از پروژههای صنعتی مشاهده میشود که اپراتور بلافاصله پس از کار نکردن کنتاکتور، کل تجهیز را تعویض میکند؛ در حالی که در بسیاری از موارد تنها یک سیم شل شده، یک فیوز سوخته یا یک کنتاکت کمکی معیوب باعث بروز مشکل شده است. بنابراین آشنایی با روشهای اصولی عیبیابی میتواند هزینههای نگهداری و تعمیرات را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
کنتاکتور چگونه عمل میکند؟
برای درک علت وصل نشدن کنتاکتور ابتدا باید نحوه عملکرد آن را بدانیم.
در داخل هر کنتاکتور یک بوبین یا سیمپیچ وجود دارد. زمانی که ولتاژ مناسب به دو سر بوبین اعمال میشود، میدان مغناطیسی ایجاد شده هسته متحرک را جذب میکند. با حرکت هسته، کنتاکتهای اصلی بسته شده و جریان به سمت مصرفکننده هدایت میشود.
اگر هر عاملی مانع ایجاد میدان مغناطیسی کافی یا حرکت صحیح هسته شود، کنتاکتور عمل نخواهد کرد. به همین دلیل بررسی همزمان بخش الکتریکی و مکانیکی در زمان عیبیابی اهمیت زیادی دارد.
مهمترین علت وصل نشدن کنتاکتور؛ نبود ولتاژ روی بوبین
یکی از شایعترین دلایل کار نکردن کنتاکتور، نرسیدن ولتاژ مناسب به بوبین است. در این شرایط بوبین هیچ نیروی مغناطیسی تولید نمیکند و هسته ثابت باقی میماند.
این مشکل ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهد. برای مثال قطع شدن سیمهای مدار فرمان، خرابی شستی استارت، سوختن فیوز فرمان، خرابی رله حفاظتی یا قطع بودن یکی از اتصالات میتواند مانع رسیدن ولتاژ به بوبین شود.
در زمان عیبیابی باید ابتدا توسط مولتیمتر ولتاژ دو سر بوبین اندازهگیری شود. اگر ولتاژی وجود نداشته باشد، باید مدار فرمان به صورت مرحلهای بررسی شود تا محل قطع شدن مسیر مشخص گردد.
در بسیاری از تابلوهای برق صنعتی، وجود گردوغبار، لرزش تجهیزات و شل شدن ترمینالها باعث قطع متناوب مدار فرمان میشود. این موضوع گاهی اپراتور را گمراه میکند زیرا کنتاکتور در برخی مواقع کار میکند و در برخی مواقع از کار میافتد.
افت ولتاژ بوبین و تأثیر آن بر عملکرد کنتاکتور
گاهی ولتاژ به بوبین میرسد اما مقدار آن کمتر از حد مورد نیاز است. در چنین شرایطی میدان مغناطیسی ایجاد شده قدرت کافی برای جذب کامل هسته را ندارد.
برای مثال یک بوبین 220 ولت ممکن است تنها 150 یا 160 ولت دریافت کند. در این وضعیت ممکن است صدای وزوز شنیده شود اما کنتاکتور به طور کامل جذب نشود.
افت ولتاژ معمولاً به دلایل زیر ایجاد میشود:
-
طول زیاد سیمهای فرمان
-
اتصالات ضعیف
-
شل بودن ترمینالها
-
استفاده از سیم با سطح مقطع نامناسب
-
خرابی ترانس فرمان
-
نوسانات شبکه برق
ادامه کار در چنین شرایطی میتواند باعث داغ شدن بوبین و در نهایت سوختن آن شود. به همین دلیل افت ولتاژ نباید نادیده گرفته شود.
سوختن بوبین کنتاکتور
بوبین قلب عملکرد کنتاکتور محسوب میشود و خرابی آن یکی از اصلیترین دلایل وصل نشدن کنتاکتور است.
عوامل مختلفی میتوانند باعث سوختن بوبین شوند. اضافه ولتاژ، افت ولتاژ طولانیمدت، افزایش دمای محیط، فرسودگی عایق سیمپیچ و کارکرد طولانیمدت از جمله مهمترین این عوامل هستند.
زمانی که بوبین میسوزد، میدان مغناطیسی لازم برای جذب هسته تولید نمیشود. در نتیجه کنتاکتور هیچ واکنشی نشان نمیدهد.
برای بررسی سلامت بوبین میتوان مقاومت آن را توسط مولتیمتر اندازهگیری کرد. اگر مقاومت بینهایت باشد، سیمپیچ قطع شده است. اگر مقاومت بسیار کم باشد نیز احتمال اتصال کوتاه داخلی وجود دارد.
در بسیاری از موارد آثار تغییر رنگ، بوی سوختگی یا ذوب شدن قسمتهای پلاستیکی اطراف بوبین نیز مشاهده میشود که نشانه خرابی آن است.
خرابی شستی استارت و استاپ
شستیهای استارت و استاپ از اجزای مهم مدار فرمان هستند و خرابی آنها میتواند مانع عملکرد کنتاکتور شود.
شستی استارت وظیفه ارسال فرمان وصل را بر عهده دارد. اگر کنتاکت داخلی آن خراب شود یا به دلیل گردوغبار و اکسید شدن عملکرد مناسبی نداشته باشد، ولتاژ به بوبین نخواهد رسید.
همچنین خرابی شستی استاپ نیز میتواند باعث قطع دائمی مدار فرمان شود. در برخی موارد ظاهر شستی کاملاً سالم است اما کنتاکت داخلی آن آسیب دیده است.
به همین دلیل در زمان عیبیابی باید پیوستگی کنتاکتها با مولتیمتر بررسی شود و تنها به ظاهر قطعه اکتفا نشود.
نقش فیوزها در وصل نشدن کنتاکتور
سوختن فیوز فرمان یکی دیگر از دلایل رایج عمل نکردن کنتاکتور است. گاهی فیوز مدار قدرت سالم است اما فیوز مدار فرمان قطع شده و همین موضوع باعث میشود کنتاکتور هیچ واکنشی نشان ندهد.
در برخی تابلوها فیوز فرمان در بخشی قرار گرفته که کمتر مورد توجه تکنسین قرار میگیرد. همین موضوع باعث افزایش زمان عیبیابی میشود.
بررسی فیوزها باید یکی از اولین مراحل عیبیابی باشد زیرا این کار در مدت زمان کوتاهی انجام شده و میتواند علت اصلی مشکل را مشخص کند.
خرابی کنتاکت کمکی خودنگهدار
در اکثر مدارهای صنعتی پس از فشردن شستی استارت، یک کنتاکت کمکی NO وظیفه خودنگهداری مدار را بر عهده میگیرد.
اگر این کنتاکت کمکی خراب شده باشد، ممکن است کنتاکتور فقط هنگام نگه داشتن شستی استارت وصل شود و پس از رها کردن شستی فوراً قطع گردد.
این مشکل معمولاً به دلیل فرسودگی کنتاکتها، اکسید شدن سطح آنها یا خرابی مکانیکی مجموعه کنتاکت کمکی ایجاد میشود.
در چنین شرایطی بسیاری از افراد تصور میکنند بوبین یا خود کنتاکتور خراب شده است؛ در حالی که مشکل تنها مربوط به مدار خودنگهدار است.
پس از بررسی مشکلات مربوط به بوبین و مدار فرمان، نوبت به یکی دیگر از عوامل بسیار مهم در وصل نشدن کنتاکتور میرسد؛ یعنی ایرادهای مکانیکی و فیزیکی که در بسیاری از مواقع کمتر مورد توجه قرار میگیرند. تجربه نشان داده است که در تعداد قابل توجهی از خرابیهای تابلو برق، تمام اندازهگیریهای الکتریکی طبیعی هستند و حتی ولتاژ مناسب نیز به بوبین میرسد، اما کنتاکتور همچنان عمل نمیکند. در چنین شرایطی معمولاً مشکل در بخش متحرک کنتاکتور قرار دارد.
هسته متحرک کنتاکتور باید بتواند پس از ایجاد میدان مغناطیسی بهراحتی حرکت کند و به سمت هسته ثابت کشیده شود. با گذشت زمان و کارکرد مداوم، گردوغبار، چربی، دوده، رطوبت و ذرات معلق موجود در محیطهای صنعتی روی این قطعات مینشینند و مانع حرکت روان آنها میشوند. در کارخانههایی که دستگاههای تراشکاری، برشکاری، جوشکاری یا خطوط تولید دارای ذرات معلق فراوان هستند، این مشکل بسیار رایج است. گاهی تنها چند میلیمتر گرفتگی در مسیر حرکت هسته باعث میشود نیروی مغناطیسی ایجاد شده نتواند قطعه متحرک را جابهجا کند. در این حالت معمولاً صدای خفیف وزوز از داخل کنتاکتور شنیده میشود اما کنتاکتهای اصلی بسته نمیشوند.
موضوع دیگری که در بسیاری از تابلوهای قدیمی مشاهده میشود، زنگزدگی قطعات فلزی داخلی است. نفوذ رطوبت به داخل تابلو برق به مرور زمان باعث اکسید شدن قطعات فلزی میشود. این مسئله نه تنها حرکت مکانیکی کنتاکتور را دشوار میکند، بلکه میتواند موجب افزایش مقاومت الکتریکی و کاهش عملکرد مغناطیسی نیز شود. در مناطق ساحلی که میزان رطوبت هوا بالاست، این مشکل بیشتر دیده میشود و بسیاری از کنتاکتورهایی که سالها بدون سرویس کار کردهاند به همین دلیل دچار اختلال میشوند.
یکی دیگر از مواردی که گاهی باعث سردرگمی تکنسینها میشود، ضعیف شدن فنر بازگشت هسته یا تغییر شکل آن است. فنر داخلی کنتاکتور وظیفه دارد پس از قطع ولتاژ بوبین، هسته متحرک را به وضعیت اولیه بازگرداند. اگر این فنر بر اثر کارکرد طولانی، گرمای زیاد یا فرسودگی خاصیت خود را از دست بدهد، حرکت مکانیکی مجموعه دچار مشکل خواهد شد. در برخی مواقع نیز فنر بیش از حد سفت شده یا دچار تغییر شکل میشود و نیروی بیشتری برای جذب هسته نیاز خواهد بود. نتیجه این اتفاق آن است که کنتاکتور در برخی مواقع وصل میشود و در برخی مواقع خیر؛ مسئلهای که عیبیابی را دشوار میکند.
در محیطهای صنعتی سنگین معمولاً لرزش تجهیزات نیز تأثیر قابل توجهی بر عملکرد کنتاکتورها دارد. موتورهای بزرگ، کمپرسورها، پمپهای صنعتی و ماشینآلات سنگین دائماً ارتعاش تولید میکنند. اگر تابلو برق به درستی نصب نشده باشد یا تجهیزات داخلی آن محکم نباشند، این لرزشها به مرور زمان باعث شل شدن اتصالات و حتی تغییر موقعیت قطعات مکانیکی کنتاکتور میشوند. بسیاری از تکنسینهای باتجربه هنگام بازدید دورهای تابلو برق علاوه بر بررسی الکتریکی، وضعیت سفت بودن پیچها و استحکام نصب تجهیزات را نیز کنترل میکنند زیرا همین موارد ظاهراً ساده میتوانند علت اصلی عملکرد نامناسب کنتاکتور باشند.
عامل مهم دیگری که نباید از آن غافل شد، خرابی یا عملکرد بیمتال است. در مدارهای راهاندازی موتور معمولاً بیمتال به عنوان محافظ اضافه بار نصب میشود. هنگامی که جریان موتور از حد مجاز بیشتر شود، بیمتال عمل کرده و مدار فرمان را قطع میکند. بسیاری از افراد زمانی که کنتاکتور وصل نمیشود، مستقیماً سراغ خود کنتاکتور میروند در حالی که مشکل از بیمتال است. اگر بیمتال در وضعیت تریپ قرار گرفته باشد، مدار فرمان قطع خواهد شد و بوبین هیچ ولتاژی دریافت نخواهد کرد. در برخی مدلها حتی پس از برطرف شدن اضافه بار نیز لازم است دکمه ریست فشرده شود تا مدار به حالت عادی بازگردد.
گاهی نیز خود بیمتال دچار خرابی داخلی میشود. فرسودگی کنتاکتهای داخلی، سوختگی ترمینالها یا اشکال در مکانیزم عملکرد میتواند باعث شود حتی در شرایط عادی نیز مدار فرمان قطع باقی بماند. به همین دلیل در زمان عیبیابی حرفهای، بررسی وضعیت بیمتال همواره یکی از مراحل اصلی کار محسوب میشود.
نکته مهم دیگری که در بسیاری از پروژههای صنعتی مشاهده میشود، انتخاب اشتباه ولتاژ بوبین است. تصور کنید کنتاکتوری با بوبین ۳۸۰ ولت خریداری شده اما در مدار فرمان تنها ولتاژ ۲۲۰ ولت وجود دارد. در این شرایط طبیعی است که میدان مغناطیسی لازم ایجاد نشود و کنتاکتور عمل نکند. برعکس این حالت نیز خطرناک است؛ یعنی زمانی که ولتاژ بالاتر از مقدار نامی به بوبین اعمال شود. در این وضعیت ممکن است کنتاکتور برای مدت کوتاهی کار کند اما خیلی سریع بوبین داغ شده و بسوزد. به همین دلیل هنگام خرید و نصب کنتاکتور باید مشخصات درج شده روی بوبین با ولتاژ واقعی مدار فرمان کاملاً مطابقت داشته باشد.
در برخی از تابلوهای برق که سالها مورد استفاده قرار گرفتهاند، اکسید شدن سرسیمها و ترمینالها نیز به یک مشکل جدی تبدیل میشود. این اکسیدها مقاومت الکتریکی را افزایش میدهند و باعث افت ولتاژ در مسیر فرمان میشوند. در ظاهر ممکن است سیمها کاملاً سالم به نظر برسند اما در واقع ولتاژ کافی به بوبین نمیرسد. همین موضوع گاهی باعث ایجاد علائمی مانند صدای لرزش، جذب ناقص هسته و قطع و وصل شدن مکرر کنتاکتور میشود. تمیز کردن ترمینالها، تعویض سرسیمهای فرسوده و سفت کردن اتصالات میتواند بسیاری از این مشکلات را برطرف کند.
موضوع دیگری که در صنایع کمتر به آن توجه میشود، تأثیر افزایش دمای محیط بر عملکرد کنتاکتور است. زمانی که تابلو برق در معرض تابش مستقیم خورشید قرار دارد یا تجهیزات تولیدکننده حرارت در کنار آن نصب شدهاند، دمای داخلی تابلو ممکن است به شدت افزایش پیدا کند. گرمای بیش از حد موجب کاهش عمر عایق بوبین، ضعیف شدن فنرها، تغییر شکل قطعات پلاستیکی و افزایش احتمال خرابی مکانیکی میشود. در برخی موارد مشاهده شده که کنتاکتور در ساعات خنک روز بدون مشکل کار میکند اما در ساعات گرم روز از کار میافتد. این نشانه معمولاً به مشکلات ناشی از دما مربوط میشود و باید سیستم تهویه یا خنککاری تابلو مورد بررسی قرار گیرد.
یکی از اشتباهات رایج هنگام تعمیر و نگهداری تجهیزات صنعتی، استفاده از روانکنندههای نامناسب روی بخش متحرک کنتاکتور است. برخی افراد تصور میکنند هرگونه گیر مکانیکی را میتوان با اسپری روغن برطرف کرد. در حالی که استفاده از روانکنندههای نامناسب باعث جذب بیشتر گردوغبار شده و در بلندمدت وضعیت را بدتر میکند. به همین دلیل شرکتهای سازنده معمولاً روشهای مشخصی برای سرویس و تمیزکاری کنتاکتورها ارائه میدهند که باید مطابق همان دستورالعملها عمل شود.
همچنین در پروژههایی که چندین بار تغییرات و اصلاحات روی مدار فرمان انجام شده است، احتمال بروز خطاهای سیمکشی افزایش مییابد. گاهی یک سیم اشتباه متصل شده یا یک کنتاکت کمکی در محل نادرست قرار گرفته است. در چنین شرایطی تمام قطعات سالم هستند اما مدار فرمان به درستی طراحی یا اجرا نشده است. به همین دلیل هنگام عیبیابی نباید تنها به سلامت قطعات توجه کرد بلکه باید منطق عملکرد مدار نیز بررسی شود.
در بسیاری از موارد، مجموعه چند ایراد کوچک به صورت همزمان باعث میشود کنتاکتور عمل نکند. برای مثال ممکن است کمی افت ولتاژ وجود داشته باشد، هسته نیز تا حدی کثیف شده باشد و فنر داخلی نیز مقداری فرسوده شده باشد. هرکدام از این عوامل به تنهایی شاید مشکل جدی ایجاد نکنند اما مجموع آنها باعث میشود کنتاکتور دیگر قادر به عملکرد صحیح نباشد. به همین دلیل عیبیابی حرفهای همیشه باید به صورت مرحلهای و با بررسی همه عوامل انجام شود، نه اینکه تنها روی یک بخش خاص تمرکز شود.
روش عیبیابی اصولی، راهکارهای پیشگیری و جمعبندی
اگر بخواهیم تمام مطالب گفتهشده را در قالب یک روش عملی و کاربردی خلاصه کنیم، بهترین رویکرد برای عیبیابی کنتاکتوری که نمیچسبد یا وصل نمیشود این است که ابتدا وجود ولتاژ مناسب روی بوبین را بررسی کنیم، سپس مسیر مدار فرمان را از منبع تغذیه تا شستیها، فیوزها، رلهها و کنتاکتهای کمکی دنبال کنیم و در نهایت سراغ ایرادهای مکانیکی و فرسودگی داخلی کنتاکتور برویم. بسیاری از تعمیرکاران باتجربه از همین ترتیب استفاده میکنند، زیرا این روش هم سریعتر است و هم احتمال تعویض اشتباه قطعات را کاهش میدهد.
در عمل، اولین سؤال این است که آیا بوبین ولتاژ نامی خود را دریافت میکند یا خیر. اگر هیچ ولتاژی وجود نداشته باشد، مشکل تقریباً همیشه در مدار فرمان است؛ مانند فیوز سوخته، شستی معیوب، بیمتال تریپشده، سیم قطعشده یا خطای سیمکشی. اگر ولتاژ وجود داشته باشد اما کمتر از مقدار نامی باشد، باید به دنبال افت ولتاژ ناشی از اتصالات ضعیف، ترانس فرمان معیوب، سطح مقطع نامناسب سیم یا نوسانات شبکه بود. اگر ولتاژ کامل و صحیح وجود داشته باشد ولی کنتاکتور همچنان عمل نکند، احتمال خرابی بوبین، گیر مکانیکی هسته، فرسودگی فنرها یا آلودگی داخلی بسیار زیاد است.
یکی از نکات مهمی که در پروژههای صنعتی باعث صرفهجویی قابل توجه در زمان تعمیرات میشود، ثبت علائم دقیق خرابی است. برای مثال اگر کنتاکتور فقط هنگام نگه داشتن شستی استارت وصل میماند، احتمال خرابی کنتاکت کمکی خودنگهدار زیاد است. اگر صدای وزوز شنیده میشود ولی هسته جذب نمیشود، افت ولتاژ یا گیر مکانیکی محتملتر است. اگر هیچ صدایی شنیده نمیشود و ولتاژ نیز به بوبین نمیرسد، باید مدار فرمان بررسی شود. این نوع مشاهده علائم قبل از باز کردن تجهیز، روند عیبیابی را بسیار هدفمند میکند.
در محیطهای صنعتی بزرگ، بهترین روش برای کاهش خرابیهای ناگهانی کنتاکتور، اجرای برنامه نگهداری پیشگیرانه است. بسیاری از خرابیها ناگهانی نیستند و هفتهها یا ماهها قبل از توقف کامل، نشانههایی از خود نشان میدهند؛ مانند افزایش صدای وزوز، داغ شدن غیرعادی، تغییر رنگ ترمینالها، بوی عایق داغشده، قطع و وصل متناوب یا نیاز به فشار بیشتر روی شستی استارت. اگر این علائم در بازدیدهای دورهای ثبت و پیگیری شوند، میتوان پیش از توقف خط تولید مشکل را برطرف کرد.
تمیزکاری اصولی تابلو برق اهمیت بسیار زیادی دارد. گردوغبار، دوده، بخارات روغن و رطوبت از مهمترین عوامل کاهش عمر تجهیزات فرمان محسوب میشوند. در بسیاری از کارخانهها مشاهده شده است که تنها با اجرای برنامه منظم نظافت تابلوهای برق، تعداد خرابیهای کنتاکتور به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کرده است. البته تمیزکاری باید با رعایت دستورالعمل سازنده انجام شود و استفاده از مواد شوینده نامناسب یا اسپریهای روغنی غیراستاندارد میتواند باعث ایجاد مشکلات جدید شود.
بررسی دورهای اتصالات نیز اهمیت ویژهای دارد. شل شدن پیچهای ترمینال به مرور زمان باعث افزایش مقاومت الکتریکی، ایجاد حرارت و افت ولتاژ میشود. این موضوع به ظاهر ساده میتواند دلیل اصلی عملکرد نامناسب بوبین باشد. بسیاری از تعمیرکاران حرفهای در بازدیدهای ماهانه، تمامی ترمینالهای مدار فرمان و قدرت را کنترل و در صورت نیاز محکم میکنند تا از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری شود.
عامل دیگری که تأثیر مستقیمی بر عملکرد کنتاکتور دارد، کیفیت تغذیه الکتریکی است. نوسانات شدید ولتاژ، افت ولتاژهای مکرر و مشکلات شبکه برق میتوانند عمر بوبین را کاهش دهند. در برخی مناطق صنعتی که کیفیت برق پایین است، استفاده از ترانس فرمان مناسب و تجهیزات حفاظتی استاندارد میتواند از بسیاری از خرابیها جلوگیری کند. زمانی که بوبین بارها در شرایط ولتاژ نامناسب قرار میگیرد، عایق سیمپیچ به تدریج ضعیف شده و احتمال سوختن آن افزایش پیدا میکند.
انتخاب صحیح کنتاکتور نیز نقش مهمی در جلوگیری از خرابیهای آینده دارد. متأسفانه در برخی پروژهها تنها به قیمت تجهیز توجه میشود و ظرفیت واقعی بار در نظر گرفته نمیشود. استفاده از کنتاکتور ضعیف برای راهاندازی موتورهای سنگین باعث افزایش استهلاک مکانیکی و الکتریکی خواهد شد. کنتاکتها زودتر فرسوده میشوند، دمای داخلی افزایش پیدا میکند و در نهایت احتمال گیر کردن یا عمل نکردن کنتاکتور بیشتر میشود. به همین دلیل انتخاب صحیح جریان نامی، کلاس کاری و ولتاژ بوبین اهمیت زیادی دارد.
موضوع مهم دیگری که نباید نادیده گرفته شود، شرایط محیط نصب است. دمای بالا، رطوبت زیاد، وجود مواد خورنده، لرزشهای شدید و گردوغبار فراوان همگی میتوانند عملکرد کنتاکتور را تحت تأثیر قرار دهند. در محیطهای سخت صنعتی استفاده از تابلوهای دارای درجه حفاظت مناسب و سیستم تهویه استاندارد میتواند عمر تجهیزات را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
در برخی موارد، اپراتورها پس از مشاهده عمل نکردن کنتاکتور فوراً اقدام به تعویض آن میکنند. این کار شاید در کوتاهمدت مشکل را برطرف کند اما علت اصلی خرابی را از بین نمیبرد. اگر دلیل اصلی خرابی افت ولتاژ، اشکال مدار فرمان یا شرایط نامناسب محیطی باشد، کنتاکتور جدید نیز پس از مدت کوتاهی دچار همان مشکل خواهد شد. به همین دلیل عیبیابی ریشهای همیشه از تعویض سریع قطعات ارزشمندتر است.
از نظر ایمنی نیز بررسی کنتاکتور باید با رعایت کامل اصول ایمنی برق انجام شود. قطع منبع تغذیه، اطمینان از بیبرق بودن مدار و استفاده از تجهیزات حفاظت فردی از الزامات اصلی کار هستند. بسیاری از حوادث برق صنعتی به دلیل عجله در تعمیرات یا بیتوجهی به نکات ایمنی رخ میدهند.
نتیجهگیری
کنتاکتور یکی از مهمترین تجهیزات مدارهای صنعتی است و عمل نکردن آن میتواند باعث توقف کامل تجهیزات و خطوط تولید شود. دلایل وصل نشدن یا نچسبیدن کنتاکتور معمولاً شامل نرسیدن ولتاژ به بوبین، افت ولتاژ، سوختن بوبین، خرابی شستیها، اشکال در کنتاکت کمکی، عملکرد بیمتال، شل شدن اتصالات، گیر مکانیکی هسته، آلودگی داخلی و فرسودگی قطعات میشود.
برای پیدا کردن علت واقعی مشکل باید عیبیابی به صورت مرحلهای و اصولی انجام شود. ابتدا مدار فرمان و ولتاژ بوبین بررسی شود، سپس وضعیت تجهیزات حفاظتی و کنتاکتهای کمکی کنترل گردد و در نهایت بخش مکانیکی کنتاکتور مورد بازدید قرار گیرد. این روش باعث کاهش زمان تعمیر، جلوگیری از تعویض بیمورد قطعات و افزایش قابلیت اطمینان سیستم خواهد شد.
اگر نگهداری پیشگیرانه به صورت منظم انجام شود، اتصالات بازدید شوند، تابلو برق تمیز نگه داشته شود و تجهیزات متناسب با بار انتخاب شوند، احتمال بروز مشکل در کنتاکتور به حداقل میرسد و عمر مفید تجهیزات برق صنعتی به شکل قابل توجهی افزایش پیدا میکند.