شماره فنی زیمنس چیست و چرا باید نحوه خواندن آن را یاد بگیریم؟

وقتی برای خرید یک تجهیز برق صنعتی زیمنس وارد بازار می‌شوید، معمولاً اولین چیزی که با آن مواجه خواهید شد نامی مثل 3RT2026-1AV00، 3RT2024-2BB44، 3RU2116-0FB1 یا ده‌ها کد مشابه است. برای کسی که با محصولات زیمنس کار نکرده، این ترکیب از عدد و حروف ممکن است کاملاً بی‌معنی به نظر برسد؛ اما برای یک برقکار صنعتی، طراح تابلو، تعمیرکار یا مسئول خرید تجهیزات برق، همین چند کاراکتر می‌تواند اطلاعات بسیار مهمی درباره محصول در اختیار قرار دهد.

در واقع شماره فنی زیمنس فقط یک شماره تصادفی برای شناسایی کالا نیست. این کد در بسیاری از خانواده‌های محصولات زیمنس بخشی از مشخصات فنی و پیکربندی تجهیز را در خود جای داده است. به همین دلیل است که ممکن است دو کنتاکتور از نظر ظاهری بسیار شبیه یکدیگر باشند، اما یک یا چند بخش از شماره فنی آنها متفاوت باشد و همین تفاوت به معنی اختلاف در ولتاژ بوبین، نوع اتصال، تعداد کنتاکت کمکی، سایز، توان قابل استفاده، نوع مدار فرمان یا حتی نسخه خاص محصول باشد.

برای مثال، در کنتاکتورهای SIRIUS 3RT2، زیمنس از ساختار مشخصی برای شماره سفارش استفاده می‌کند. در اطلاعات رسمی یکی از محصولات، شماره 3RT2026-1AV00 مربوط به کنتاکتور قدرت 3RT2 با سه پل، جریان 25 آمپر، توان 11 کیلووات در 400 ولت و بوبین 400 ولت AC است؛ بنابراین خود شماره فنی، در کنار کاتالوگ، راهی برای تشخیص نسخه دقیق محصول محسوب می‌شود.

نکته مهم اینجاست که نباید شماره فنی زیمنس را مثل یک عدد ساده بخوانیم. مثلاً اگر روی یک کنتاکتور نوشته شده باشد:

3RT2026-1AV00

نباید تصور کنیم که عدد «26» به معنی 26 آمپر است یا عدد دیگری مستقیماً توان دستگاه را نشان می‌دهد. در خانواده‌های مختلف زیمنس، جایگاه هر رقم معنی مشخصی دارد و بعضی از ارقام نیز فقط زمانی قابل تفسیر هستند که در کنار سایر کاراکترها و جدول انتخاب همان خانواده بررسی شوند.

به همین دلیل، یکی از رایج‌ترین اشتباهات هنگام خرید تجهیزات زیمنس این است که فرد فقط چند رقم اول شماره فنی را می‌بیند و تصور می‌کند محصول موردنظر را پیدا کرده است؛ در حالی که ممکن است همان سری محصول، با چندین نوع ولتاژ بوبین، اتصال، کنتاکت کمکی و پیکربندی متفاوت عرضه شود.

شماره فنی، شماره سریال و مدل محصول یکی نیستند

قبل از اینکه وارد جزئیات شویم، باید یک تفاوت مهم را مشخص کنیم. در بازار تجهیزات برق صنعتی معمولاً عبارت‌هایی مثل شماره فنی، کد فنی، کد کالا، شماره سفارش، مدل و شماره سریال گاهی به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما از نظر فنی یکسان نیستند.

شماره سریال معمولاً برای شناسایی یک دستگاه مشخص در تولید، رهگیری یا خدمات استفاده می‌شود، در حالی که شماره سفارش یا Article Number / Order Number به یک نسخه مشخص از محصول اشاره می‌کند که مشخصات فنی معینی دارد. زیمنس در اطلاعات محصولات خود از عبارت Article Number استفاده می‌کند و برای مثال برای یک کنتاکتور 3RT2 شماره‌ای مانند 3RT2024-2BB44 را به عنوان شماره محصول اعلام می‌کند. مشخصات همین مدل شامل جریان 12 آمپر، توان 5.5 کیلووات در 400 ولت، سه پل، بوبین 24 ولت DC و دو کنتاکت NO به همراه دو کنتاکت NC است.

بنابراین اگر فروشنده از شما بپرسد «شماره فنی زیمنس را دارید؟»، بهتر است دقیقاً همان Article Number یا Order Number تجهیز را اعلام کنید، نه صرفاً اینکه بگویید «کنتاکتور زیمنس 25 آمپر» یا «کنتاکتور زیمنس 11 کیلووات».

این تفاوت در خرید اینترنتی و استعلام قیمت اهمیت بسیار زیادی پیدا می‌کند؛ چون عبارت‌هایی مثل «کنتاکتور زیمنس 25 آمپر» ممکن است به چند محصول مختلف اشاره کنند، اما یک شماره سفارش کامل می‌تواند محصول را بسیار دقیق‌تر مشخص کند.

MLFB زیمنس چیست؟

یکی از اصطلاحاتی که هنگام جست‌وجوی شماره فنی زیمنس زیاد با آن مواجه می‌شوید، MLFB است.

MLFB در سیستم نام‌گذاری و سفارش محصولات زیمنس به ساختار شماره محصول یا شماره سفارش اشاره دارد. در بسیاری از کاتالوگ‌های قدیمی و اسناد زیمنس، این عبارت را در کنار شماره‌های سفارش مشاهده می‌کنید. برای همین ممکن است در بازار بشنوید:

«MLFB این کنتاکتور چیه؟»

یا:

«شماره MLFB زیمنس رو بفرست.»

در عمل، وقتی فروشنده یا تکنسین از شما MLFB می‌خواهد، معمولاً منظور همان کد کامل محصول است که باید دقیقاً با نسخه موردنظر مطابقت داشته باشد.

برای مثال، این دو کد را در نظر بگیرید:

3RT2026-1AV00

3RT2024-2BB44

هر دو مربوط به خانواده کنتاکتورهای SIRIUS 3RT2 هستند، اما یک محصول واحد نیستند. مدل اول طبق اطلاعات زیمنس 25 آمپر و دارای بوبین 400 ولت AC است، در حالی که مدل دوم 12 آمپر و دارای بوبین 24 ولت DC است.

این مثال به‌خوبی نشان می‌دهد چرا گفتن صرفاً «کنتاکتور 3RT2» برای خرید کافی نیست.

ساختار کلی شماره فنی زیمنس چگونه است؟

برای اینکه نحوه خواندن شماره فنی زیمنس را یاد بگیریم، بهتر است ابتدا شماره را به بخش‌های مختلف تقسیم کنیم.

یک نمونه رایج از کنتاکتورهای سری SIRIUS را در نظر بگیرید:

3RT2026-1AV00

اگر بخواهیم آن را به صورت ساده تقسیم کنیم، داریم:

3RT2 | 0 | 2 | 6 | - | 1 | A | V | 0 | 0

البته این تقسیم‌بندی به معنی آن نیست که تمام محصولات زیمنس دقیقاً با همین منطق شماره‌گذاری می‌شوند. ساختار شماره فنی به خانواده محصول وابسته است و نمی‌توان یک الگوی ثابت را روی تمام محصولات زیمنس اعمال کرد.

این موضوع یکی از مهم‌ترین نکات این مقاله است.

مثلاً ساختار شماره سفارش یک کنتاکتور 3RT2 با ساختار شماره سفارش یک رله اضافه‌بار 3RU2 یا یک تجهیز دیگر زیمنس الزاماً یکسان نیست. حتی در داخل خانواده SIRIUS نیز نوع محصول روی منطق شماره‌گذاری تأثیر دارد.

پس اگر کسی بگوید:

«هر شماره فنی زیمنس را فقط با نگاه کردن به اعدادش می‌توان کامل خواند»

این حرف دقیق نیست.

روش صحیح این است که ابتدا خانواده محصول را شناسایی کنیم و سپس ساختار شماره سفارش همان خانواده را بخوانیم.

سه یا چهار کاراکتر اول معمولاً مهم‌ترین سرنخ هستند

در بسیاری از تجهیزات زیمنس، ابتدای شماره فنی به شما کمک می‌کند خانواده یا نوع کلی تجهیز را تشخیص دهید.

برای مثال در محصولات SIRIUS، کدهایی مانند:

• 3RT → کنتاکتورهای قدرت
• 3RU → رله‌های اضافه‌بار حرارتی
• 3RB → رله‌های اضافه‌بار الکترونیکی
• 3RV → تجهیزات حفاظت موتور
• 3RW → سافت‌استارترها

را می‌توان مشاهده کرد.

البته اینجا هم باید دقت کرد که یک پیشوند به‌تنهایی تمام مشخصات محصول را مشخص نمی‌کند.

مثلاً وقتی می‌گوییم 3RT، هنوز نمی‌دانیم کنتاکتور دقیقاً چه سایزی دارد، چند آمپر است، بوبین آن چه ولتاژی دارد، چه نوع اتصال‌هایی دارد و چه کنتاکت‌های کمکی روی آن قرار گرفته است.

به زبان ساده:

پیشوند = خانواده محصول

اما:

شماره کامل = نسخه دقیق محصول

و این تفاوت در انتخاب تجهیزات بسیار مهم است.

مثال واقعی؛ شماره فنی 3RT2026 را چگونه بخوانیم؟

برای اینکه موضوع کاملاً کاربردی شود، بیایید یک نمونه واقعی را بررسی کنیم:

3RT2026-1AV00

این کد مربوط به یکی از کنتاکتورهای قدرت خانواده SIRIUS 3RT2 است.

بر اساس اطلاعات رسمی زیمنس، این مدل مشخصات اصلی زیر را دارد:

اطلاعات فوق برای همین شماره سفارش مشخص است و نباید آن را به تمام کنتاکتورهای 3RT2 تعمیم داد.

حالا نکته جالب اینجاست که اگر شخصی فقط عبارت 3RT2026 را ببیند و بگوید «این یک کنتاکتور 25 آمپر است»، هنوز اطلاعات کاملی ارائه نکرده است؛ چون بخش بعد از خط تیره نیز اهمیت دارد.

برای مثال ممکن است تغییر کد بعد از خط تیره باعث تغییر در ولتاژ بوبین یا نوع مدار فرمان شود.

این موضوع را در خرید کنتاکتور باید بسیار جدی گرفت.

فرض کنید در یک تابلو برق، کنتاکتور موجود شما دارای بوبین 24V DC است. اگر فقط بر اساس جریان و سایز، یک کنتاکتور دیگر با همان رنج انتخاب کنید اما بوبین آن 400V AC باشد، از نظر کاربرد جایگزین مناسبی برای مدار فرمان شما نخواهد بود.

پس یک فرمول ساده برای خرید درست می‌توانیم داشته باشیم:

انتخاب صحیح کنتاکتور = سری صحیح + سایز صحیح + رنج صحیح + بوبین صحیح + پیکربندی صحیح

و نه فقط:

انتخاب کنتاکتور = آمپر صحیح

چرا بخش بعد از خط تیره اهمیت زیادی دارد؟

یکی از اشتباهات رایج در بازار این است که افراد هنگام خواندن شماره فنی زیمنس فقط قسمت قبل از خط تیره را نگاه می‌کنند.

برای نمونه:

3RT2024-2BB44

اگر فقط 3RT2024 را در نظر بگیریم، بخش مهمی از مشخصات محصول را نادیده گرفته‌ایم.

اطلاعات رسمی زیمنس نشان می‌دهد که 3RT2024-2BB44 یک کنتاکتور 3RT2 با جریان 12 آمپر، توان 5.5 کیلووات در 400 ولت، سه پل، بوبین 24 ولت DC و پیکربندی 2NO + 2NC است.

بنابراین در هنگام استعلام باید همیشه تا حد امکان کل شماره فنی را ارائه کنید.

یعنی به جای:

کنتاکتور زیمنس 3RT2024

بهتر است بگویید:

کنتاکتور زیمنس 3RT2024-2BB44

این تفاوت شاید روی کاغذ فقط چند کاراکتر باشد، اما از نظر فنی می‌تواند تعیین‌کننده باشد.

آیا می‌توان از روی شماره فنی آمپر کنتاکتور را فهمید؟

گاهی می‌توان با کمک ساختار همان خانواده و کاتالوگ به رنج تقریبی یا مدل مربوطه رسید، اما نباید شماره را به‌صورت مستقیم و مستقل از کاتالوگ به آمپر تبدیل کرد.

این یکی از نکاتی است که حتی افراد باتجربه نیز گاهی در خرید تجهیزات زیمنس اشتباه می‌کنند.

برای مثال در خانواده‌های کنتاکتور زیمنس، رقم‌های مختلف در شماره سفارش براساس سایز و Rating تعریف می‌شوند. در ساختار شماره سفارش 3RT2، زیمنس مشخص می‌کند که بخش‌هایی از Article Number مربوط به نوع محصول، سایز کنتاکتور، Rating وابسته به سایز، نوع اتصال، نوع بوبین، ولتاژ کنترل و کنتاکت‌های کمکی هستند.

بنابراین این تصور غلط است که مثلاً:

عدد 26 = 26 آمپر

یا:

عدد 35 = 35 آمپر

چنین برداشتی می‌تواند باعث خرید اشتباه شود.

حتی در نسل‌های مختلف محصولات زیمنس نیز ممکن است شماره‌گذاری و مشخصات با یکدیگر تفاوت داشته باشند.

پس قاعده حرفه‌ای این است:

شماره فنی را برای شناسایی مدل استفاده کنید و آمپر، توان و سایر مشخصات را با جدول فنی همان مدل تطبیق دهید.

یک فرمول کاربردی برای تشخیص کنتاکتور مناسب

فرض کنید قرار است برای یک موتور سه‌فاز کنتاکتور انتخاب کنید. یکی از اطلاعات اولیه موردنیاز، جریان موتور است.

اگر توان موتور را داشته باشیم، به صورت ساده می‌توان جریان تقریبی را از رابطه زیر محاسبه کرد:

$$I = \frac{P}{\sqrt{3} \times V \times cos\varphi \times \eta}$$

که در آن:

I = جریان موتور بر حسب آمپر
P = توان موتور بر حسب وات
V = ولتاژ خط
cosφ = ضریب توان
η = راندمان موتور

برای مثال، اگر یک موتور سه‌فاز 11 کیلووات در ولتاژ 400 ولت داشته باشیم، نمی‌توانیم صرفاً با تقسیم 11000 بر 400 نتیجه بگیریم که جریان موتور حدود 27.5 آمپر است؛ چون سیستم سه‌فاز است و ضریب توان و راندمان نیز در جریان واقعی مؤثر هستند.

به همین دلیل در انتخاب کنتاکتور، توان موتور، جریان نامی، رده کاری AC-3، شرایط راه‌اندازی و مشخصات دقیق کنتاکتور باید در کنار هم بررسی شوند.

در اطلاعات رسمی زیمنس، برای نمونه کنتاکتور 3RT2026-1AV00 توان 11 کیلووات در 400 ولت و جریان 25 آمپر در AC-3e/AC-3 اعلام شده است.

این موضوع نشان می‌دهد که شماره فنی به تنهایی جایگزین محاسبات و بررسی دیتاشیت نیست.

یک اشتباه خطرناک: انتخاب کنتاکتور فقط بر اساس توان موتور

فرض کنید روی موتور نوشته شده:

11 kW – 400 V

و شما در بازار می‌گویید:

«یک کنتاکتور زیمنس 11 کیلووات می‌خواهم.»

این جمله برای یک خرید حرفه‌ای هنوز کامل نیست.

چرا؟

چون باید مشخص شود:

• موتور در چه رده کاری استفاده می‌شود؟
• جریان واقعی موتور چقدر است؟
• کنتاکتور برای AC-3 انتخاب می‌شود یا کاربرد دیگری دارد؟
• ولتاژ بوبین چیست؟
• مدار فرمان AC است یا DC؟
• چه تعداد کنتاکت کمکی لازم است؟
• نوع ترمینال موردنظر چیست؟
• سایز کنتاکتور با رله اضافه‌بار موردنظر هماهنگ است یا خیر؟

به همین دلیل ممکن است دو کنتاکتور از نظر توان موتور قابل استفاده به نظر برسند، اما یکی برای مدار فرمان موجود شما مناسب نباشد.

ارتباط شماره فنی با سایز کنتاکتور

یکی از مزیت‌های شناخت ساختار شماره فنی زیمنس این است که بعد از مدتی، حتی بدون دیدن کامل دیتاشیت، می‌توانید از روی مدل به خانواده و سایز کلی تجهیز نزدیک شوید.

در سری‌های SIRIUS، سایزهایی مانند:

S00، S0، S2، S3

در محصولات مختلف دیده می‌شوند.

برای نمونه، زیمنس در اطلاعات محصول 3RT2026-1AV00 سایز کنتاکتور را S0 اعلام کرده است.

این سایزبندی فقط برای زیبایی یا اندازه فیزیکی نیست. سایز کنتاکتور می‌تواند روی انتخاب تجهیزات جانبی، رله اضافه‌بار، لوازم اتصال و نحوه مونتاژ در تابلو تأثیر داشته باشد.

به همین دلیل وقتی قرار است کنتاکتور و رله اضافه‌بار به صورت ترکیبی استفاده شوند، نباید فقط آمپر آنها را با یکدیگر مقایسه کرد؛ سازگاری سایز و سری محصول نیز اهمیت دارد.

تفاوت شماره فنی 3RT1 و 3RT2

اگر با کنتاکتورهای زیمنس سروکار داشته باشید، احتمالاً با دو خانواده بسیار شناخته‌شده 3RT1 و 3RT2 مواجه شده‌اید.

هر دو خانواده مربوط به کنتاکتورهای SIRIUS هستند، اما نباید تصور کرد که ساختار شماره فنی آنها کاملاً یکسان است.

برای مثال، زیمنس در توضیح ساختار شماره سفارش سری 3RT1 نشان می‌دهد که بخش‌های مختلف شماره سفارش می‌توانند اطلاعاتی مانند نوع کنتاکتور، تعداد پل، نوع کاربرد، سایز و Rating را مشخص کنند.

در مقابل، ساختار Article Number سری 3RT2 نیز بخش‌هایی برای نوع محصول، سایز، Rating، نوع اتصال، نوع بوبین، ولتاژ کنترل و کنتاکت‌های کمکی دارد.

بنابراین اگر با یک شماره مثل:

3RT1017

مواجه شدید، نباید ساختار آن را دقیقاً مانند:

3RT2026-1AV00

تفسیر کنید.

هر دو از خانواده کنتاکتورهای زیمنس هستند، اما منطق شماره‌گذاری آنها را باید بر اساس ساختار همان سری خواند.

این دقیقاً همان جایی است که استفاده از کاتالوگ اهمیت پیدا می‌کند.

چگونه کد فنی کنتاکتورهای زیمنس را مرحله‌به‌مرحله بخوانیم؟

 دیدیم که شماره فنی زیمنس صرفاً یک عدد برای شناسایی کالا نیست و در بسیاری از محصولات، به‌خصوص تجهیزات خانواده SIRIUS، ساختار آن اطلاعات مهمی درباره نوع تجهیز و پیکربندی محصول در اختیار ما قرار می‌دهد. اما برای اینکه واقعاً بتوانیم از این اطلاعات استفاده کنیم، باید یک قدم جلوتر برویم و ببینیم هر قسمت از شماره فنی دقیقاً چه چیزی را به ما می‌گوید. این موضوع در کنتاکتورهای زیمنس اهمیت بیشتری دارد، چون در بازار مدل‌هایی وجود دارند که از نظر ظاهر بسیار شبیه یکدیگرند، اما تنها با تغییر چند کاراکتر در شماره سفارش، مشخصات بوبین، ترمینال، کنتاکت کمکی یا سایر ویژگی‌های آنها تغییر می‌کند.

برای نمونه، اگر با این شماره مواجه شویم:

3RT2025-1AP04

نباید آن را یک کد یکپارچه و غیرقابل‌فهم ببینیم. باید بدانیم که ابتدا خانواده تجهیز را تشخیص دهیم، سپس بخش مربوط به اندازه و نسخه کنتاکتور را بررسی کنیم و در نهایت قسمت بعد از خط تیره را برای تشخیص نوع بوبین و سایر ویژگی‌ها بررسی کنیم. البته نکته بسیار مهم این است که معنی دقیق هر کاراکتر باید با جدول MLFB همان خانواده و نسل محصول تطبیق داده شود؛ زیرا نمی‌توان یک جدول ثابت را برای تمام محصولات زیمنس به کار برد.

3RT در شماره فنی زیمنس یعنی چه؟

در مثال:

3RT2025-1AP04

سه کاراکتر اول یعنی 3RT، مهم‌ترین سرنخ درباره خانواده محصول هستند.

در خانواده SIRIUS، کد 3RT برای کنتاکتورهای قدرت به کار می‌رود. بنابراین وقتی روی تجهیز یا بسته‌بندی با شماره‌ای مواجه می‌شویم که با 3RT شروع شده، می‌توانیم ابتدا آن را در خانواده کنتاکتورهای مربوط به SIRIUS جست‌وجو کنیم.

اما همین‌جا نباید اشتباه کنیم و تصور کنیم که هر محصولی که با 3RT شروع می‌شود دقیقاً یک کنتاکتور با مشخصات مشابه است. بخش‌های بعدی شماره فنی هستند که مدل دقیق و پیکربندی آن را مشخص می‌کنند.

برای مثال:

همان‌طور که مشخص است، چهار مدل فوق همگی در خانواده 3RT قرار دارند، اما نمی‌توان گفت چون همه با 3RT شروع می‌شوند، از نظر جریان، سایز و کاربرد کاملاً مشابه هستند.

در واقع یکی از مزیت‌های شماره‌گذاری محصولات صنعتی این است که یک خانواده محصول می‌تواند مدل‌های بسیار متنوعی داشته باشد و شماره فنی به تفکیک آنها کمک کند.

عدد 2 در 3RT2 چه مفهومی دارد؟

حالا اگر شماره‌ای مانند:

3RT2025-...

داشته باشیم، بعد از 3RT به عدد 2 می‌رسیم.

به صورت کلی، این بخش به خانواده یا نسل مشخصی از کنتاکتورهای 3RT مربوط می‌شود. به همین دلیل است که وقتی می‌گوییم 3RT2، در واقع درباره یک خانواده مشخص از کنتاکتورهای SIRIUS صحبت می‌کنیم.

در مقابل، محصولاتی مانند 3RT1 در خانواده دیگری از کنتاکتورهای SIRIUS قرار می‌گیرند.

پس:

3RT1 ≠ 3RT2

و نباید صرفاً به دلیل شباهت نام، مشخصات فنی یک مدل از 3RT1 را به یک مدل 3RT2 منتقل کنیم.

این موضوع در خرید قطعه جایگزین اهمیت زیادی دارد. فرض کنید روی تابلو یک کنتاکتور قدیمی با شماره فنی 3RT1 نصب شده و قصد دارید آن را با یک مدل جدیدتر جایگزین کنید. انتخاب صرفاً بر اساس آمپر یا توان موتور می‌تواند کافی نباشد؛ باید مشخصات مدار فرمان، ابعاد، تجهیزات جانبی، کنتاکت‌های کمکی و سازگاری مکانیکی نیز بررسی شود.

حالا برسیم به قسمت 2025 در 3RT2025

یکی از قسمت‌هایی که بیشتر از همه باعث اشتباه کاربران می‌شود، بخش عددی بعد از 3RT2 است.

برای مثال:

3RT2025

در نگاه اول ممکن است کسی تصور کند که «25» یعنی کنتاکتور 25 آمپر.

اما چنین برداشتی قاعده قابل اتکایی نیست.

شماره‌ای مانند 3RT2025 باید بر اساس جدول انتخاب همان سری تفسیر شود. یعنی رقم‌های داخل شماره سفارش یک کدگذاری مهندسی هستند و لزوماً هر دو رقم پایانی مستقیماً معادل جریان نامی نیستند.

این نکته را با یک مثال بهتر می‌توان فهمید.

مدل‌های:

3RT2024

3RT2025

3RT2026

را در نظر بگیرید.

این مدل‌ها در یک خانواده قرار دارند، اما رنج جریان و توان آنها یکسان نیست. برای نمونه، در اطلاعات محصول زیمنس، 3RT2024-2BB44 دارای جریان AC-3 برابر 12 آمپر و توان 5.5 کیلووات در 400 ولت است، در حالی که 3RT2026-1AV00 دارای جریان AC-3 برابر 25 آمپر و توان 11 کیلووات در 400 ولت است.

بنابراین نمی‌توان گفت:

2024 یعنی 24 آمپر
2025 یعنی 25 آمپر
2026 یعنی 26 آمپر

این روش خواندن شماره فنی اشتباه است.

شماره فنی یک کد محصول است، نه یک فرمول ساده برای تبدیل عدد به آمپر.

تفاوت 3RT2015، 3RT2025، 3RT2035 و 3RT2045 چیست؟

این چهار مدل برای کاربران ایرانی اهمیت زیادی دارند، چون در بازار تجهیزات تابلو برق و کنتاکتورهای زیمنس زیاد با آنها مواجه می‌شویم.

اگر چهار شماره زیر را کنار هم قرار دهیم:

3RT2015

3RT2025

3RT2035

3RT2045

از روی نام آنها می‌توان فهمید که در یک خانواده قرار دارند، اما این موضوع به معنی یکسان بودن مشخصات آنها نیست.

در واقع با افزایش مدل، سایز و محدوده کاربرد کنتاکتور نیز تغییر می‌کند و باید مشخصات دقیق هر مدل از کاتالوگ همان محصول بررسی شود.

به همین دلیل است که هنگام انتخاب کنتاکتور، بهتر است روند کار به شکل زیر باشد:

شماره فنی → شناسایی مدل → بررسی دیتاشیت → بررسی جریان AC-3 → بررسی توان → بررسی بوبین → بررسی کنتاکت کمکی → بررسی تجهیزات جانبی

نه اینکه:

شماره فنی → حدس آمپر → خرید

این تفاوت ساده می‌تواند جلوی بسیاری از اشتباهات خرید را بگیرد.

حرف بعد از خط تیره؛ جایی که نباید بی‌تفاوت از کنارش رد شوید

حالا به قسمت مهم دیگری از شماره فنی می‌رسیم.

فرض کنید دو کنتاکتور داریم:

3RT2024-1...

و

3RT2024-2...

اگر فقط 3RT2024 را ببینیم، بخش مهمی از اطلاعات محصول را نادیده گرفته‌ایم.

قسمت بعد از خط تیره می‌تواند برای مشخص کردن ویژگی‌هایی مانند نوع بوبین، ولتاژ کنترل، نوع اتصال و برخی تجهیزات یا پیکربندی‌های دیگر اهمیت داشته باشد.

برای همین است که در سفارش قطعه، گفتن فقط:

«3RT2024»

به اندازه گفتن شماره کامل محصول دقیق نیست.

یک نمونه واقعی بسیار خوب:

3RT2024-2BB44

این شماره کامل توسط زیمنس به عنوان یک محصول مشخص ثبت شده و مشخصات آن شامل بوبین 24V DC و جریان AC-3 برابر 12A است.

در مقابل، در مدل:

3RT2026-1AV00

بوبین 400V AC است و جریان AC-3 آن 25A اعلام شده است.

یعنی اگر فردی فقط بگوید:

«یک کنتاکتور 3RT2 می‌خواهم»

یا حتی:

«یک 3RT202 می‌خواهم»

هنوز برای فروشنده اطلاعات کافی فراهم نکرده است.

چرا ولتاژ بوبین در شماره فنی اهمیت ویژه‌ای دارد؟

بوبین کنتاکتور، بخش کنترل‌کننده عملکرد مکانیکی کنتاکتور است. وقتی ولتاژ مناسب به بوبین اعمال می‌شود، میدان مغناطیسی ایجاد شده و کنتاکت‌های قدرت تغییر وضعیت می‌دهند.

بنابراین اگر ولتاژ بوبین اشتباه باشد، حتی اگر کنتاکتور از نظر جریان قدرت کاملاً مناسب موتور باشد، ممکن است در مدار فرمان قابل استفاده نباشد.

مثلاً تصور کنید تابلو شما دارای مدار فرمان 24V DC است و کنتاکتور فعلی نیز بوبین 24V DC دارد. اگر هنگام خرید تنها به آمپر و سایز توجه کنید و محصولی با بوبین 230V AC یا 400V AC خریداری کنید، این تجهیز برای مدار فرمان شما جایگزین مستقیم نخواهد بود.

به همین دلیل در یک استعلام حرفه‌ای، بهتر است مشخصات را به این شکل اعلام کنید:

Siemens SIRIUS 3RT2 + جریان موردنیاز + ولتاژ بوبین + نوع بوبین + پیکربندی موردنیاز

نه فقط:

کنتاکتور زیمنس 25 آمپر

AC و DC در شماره فنی چه اهمیتی دارند؟

یکی از تفاوت‌های مهم کنتاکتورها، نوع تغذیه بوبین است.

بوبین می‌تواند برای مدار فرمان AC یا DC طراحی شده باشد و این موضوع در انتخاب قطعه بسیار مهم است.

برای مثال:

24V DC

با:

24V AC

یکی نیست.

هر دو از نظر عددی «24 ولت» هستند، اما نوع جریان متفاوت است.

به همین دلیل اگر روی یک شماره فنی، بخش مربوط به نوع بوبین و ولتاژ تغییر کند، ممکن است محصول از نظر مدار فرمان کاملاً متفاوت شود.

یک اشتباه رایج این است که فرد هنگام خرید می‌گوید:

«بوبینش 24 ولته.»

اما نمی‌گوید:

«24 ولت AC یا 24 ولت DC؟»

در پروژه‌های صنعتی این دو باید کاملاً از هم تفکیک شوند.

کنتاکت کمکی را هم از روی شماره فنی بررسی کنید

کنتاکتور فقط سه کنتاکت قدرت ندارد. در بسیاری از مدارهای صنعتی، کنتاکت‌های کمکی برای خودنگهدار، اینترلاک، فرمان PLC، نمایش وضعیت، آلارم و مدارهای کنترلی استفاده می‌شوند.

بنابراین هنگام خرید یک کنتاکتور زیمنس باید بررسی کنیم که چه تعداد کنتاکت کمکی روی آن وجود دارد یا آیا باید کنتاکت کمکی به آن اضافه کنیم.

برای مثال در مشخصات رسمی 3RT2024-2BB44، پیکربندی کنتاکت کمکی به صورت 2NO + 2NC اعلام شده است.

این یعنی اگر تابلو شما به تعداد مشخصی کنتاکت NO و NC نیاز داشته باشد، انتخاب صرفاً بر اساس جریان موتور کافی نیست.

NO و NC در کنتاکتور یعنی چه؟

برای خواندن مشخصات کنتاکتور باید با دو اصطلاح بسیار مهم آشنا باشیم:

NO = Normally Open

یعنی کنتاکت در حالت عادی باز است.

NC = Normally Closed

یعنی کنتاکت در حالت عادی بسته است.

به عنوان مثال اگر نوشته شود:

1NO + 1NC

یعنی یک کنتاکت کمکی باز و یک کنتاکت کمکی بسته داریم.

اگر نوشته شود:

2NO + 2NC

یعنی دو کنتاکت باز و دو کنتاکت بسته در اختیار داریم.

این موضوع در مدارهای فرمان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است یک کنتاکتور از نظر جریان برای موتور کاملاً مناسب باشد اما تعداد کنتاکت‌های کمکی آن پاسخگوی مدار فرمان موجود نباشد.

سایز S00، S0، S2 و S3 چیست؟

یکی دیگر از اصطلاحاتی که هنگام خواندن اطلاعات کنتاکتورهای زیمنس با آن مواجه می‌شویم، Size یا سایز تجهیز است.

در خانواده‌های SIRIUS، سایزهایی مانند:

S00

S0

S2

S3

را مشاهده می‌کنیم.

سایز صرفاً به معنی «بزرگ یا کوچک بودن بدنه» نیست. سایز تجهیز با محدوده جریان، ساختار مکانیکی، تجهیزات جانبی و هماهنگی آن با سایر اجزای تابلو ارتباط دارد.

برای نمونه، در اطلاعات رسمی 3RT2026-1AV00، سایز کنتاکتور S0 اعلام شده است.

این مسئله هنگام انتخاب رله اضافه‌بار نیز اهمیت پیدا می‌کند؛ زیرا قرار نیست هر رله اضافه‌بار را به هر کنتاکتوری متصل کنیم. باید سازگاری تجهیز از نظر خانواده، سایز و محدوده جریان بررسی شود.

یک جدول کاربردی برای تشخیص اطلاعات مهم

اگر بخواهیم تمام این موضوعات را ساده کنیم، هنگام مشاهده شماره فنی یک کنتاکتور زیمنس بهتر است این مسیر را دنبال کنیم:

این جدول یک نکته مهم را نشان می‌دهد: شماره فنی نقطه شروع انتخاب است، نه پایان انتخاب.

شماره فنی کامل را از روی پلاک کنتاکتور پیدا کنیم

در بسیاری از مواقع لازم نیست کاتالوگ را از ابتدا جست‌وجو کنیم. اگر یک کنتاکتور زیمنس در اختیار دارید، ابتدا پلاک یا نوشته‌های روی بدنه را بررسی کنید.

ممکن است روی بدنه اطلاعات مختلفی مانند:

SIRIUS

3RT...

Ith

AC-3

Ue

Uc

IEC

و سایر مشخصات درج شده باشد.

اما دقت کنید که هر عددی که روی بدنه می‌بینید الزاماً شماره فنی نیست.

ممکن است روی پلاک، همزمان مواردی مانند:

• شماره سفارش
• شماره سریال
• ولتاژ
• جریان
• استاندارد
• تاریخ یا کد تولید

وجود داشته باشد.

پس اگر هدف شما پیدا کردن قطعه جایگزین است، باید Article Number / Order Number را پیدا کنید.

این کار به‌مراتب مطمئن‌تر از این است که مثلاً از روی نوشته «25A» به دنبال یک کنتاکتور 25 آمپر بگردید.

اگر شماره فنی ناقص باشد چه کنیم؟

گاهی شماره روی تجهیز به‌دلیل فرسودگی، گردوغبار، رنگ، شکستگی یا قدیمی بودن دستگاه کامل خوانده نمی‌شود.

فرض کنید فقط این قسمت را می‌بینید:

3RT20...

در این شرایط نباید حدس بزنیم که محصول دقیقاً چه مدلی است.

بهتر است سایر اطلاعات را هم جمع کنیم:

جریان موتور + توان موتور + ولتاژ بوبین + AC/DC + تعداد کنتاکت کمکی + عکس پلاک + سایز فیزیکی

بعد با استفاده از کاتالوگ یا دیتابیس رسمی زیمنس، مدل را محدود کنیم.

این روش مخصوصاً برای تعمیر تابلوهای قدیمی بسیار مفید است.

فرمول ساده برای استعلام حرفه‌ای کنتاکتور زیمنس

اگر بخواهیم این مقاله را به یک فرمول عملی تبدیل کنیم، می‌توانیم بگوییم:

شماره سفارش کامل + نوع تجهیز + جریان + AC-3 + ولتاژ بوبین + AC/DC + کنتاکت کمکی = استعلام دقیق

برای مثال به جای اینکه بگوییم:

«کنتاکتور زیمنس 25 آمپر می‌خواهم.»

بهتر است بگوییم:

«کنتاکتور SIRIUS 3RT2، مناسب موتور، 25A در AC-3، با بوبین 400V AC و پیکربندی کنتاکت کمکی موردنیاز.»

و اگر شماره فنی را هم داشته باشیم، حتی بهتر:

3RT2026-1AV00

چون فروشنده می‌تواند دقیقاً همان Article Number را بررسی کند.

چرا نباید شماره فنی زیمنس را حفظی تفسیر کنیم؟

اگر فقط چند شماره مثل 3RT2015، 3RT2025 یا 3RT2045 را حفظ کنیم، ممکن است در ابتدا احساس کنیم ساختار کد را یاد گرفته‌ایم؛ اما این روش برای کار حرفه‌ای کافی نیست.

دلیلش این است که زیمنس محصولات بسیار زیادی دارد و ساختار MLFB در خانواده‌های مختلف می‌تواند متفاوت باشد. حتی وقتی منطق کلی شماره‌گذاری را یاد می‌گیریم، باز هم باید آن را با جدول همان خانواده تطبیق دهیم.

بنابراین یک متخصص حرفه‌ای الزاماً کسی نیست که بتواند تمام کدهای زیمنس را از حفظ بخواند؛ بلکه کسی است که بداند:

کجا باید شماره را تفکیک کند، کدام قسمت مهم است، چه چیزی را باید از روی دیتاشیت بررسی کند و کدام مشخصات را نباید حدس بزند.

این تفاوت بین «حفظ کردن کد» و «خواندن حرفه‌ای کد فنی» است.